Një nga mendimtarët më të njohur bashkëkohorë, Yuval Noah Harari, ka botuar në Financial Times një analizë të thellë mbi konfliktin izraelito-palestinez, ku thekson se paqja nuk mund të arrihet as me forcë, as me pretendime historike, por vetëm përmes bujarisë dhe ndershmërisë njerëzore.
Sipas Hararit, konflikti që ka përfshirë për dekada rajonin nuk është më çështje territori apo sigurie, por një krizë morale dhe historike.
Ai thotë se të dyja palët, izraelitët dhe palestinezët, janë peng të narrativave të tyre të rreme, që i shndërrojnë në viktima dhe heronj njëkohësisht. “Të dy palët janë aq të përkushtuara për të pasur të drejtë, sa kanë harruar nevojën për të jetuar në paqe”, shkruan ai.
Autori e cilëson Izraelin të ngujuar në bindjen se është populli “i zgjedhur” që po rikthehet në tokën e premtuar, ndërsa palestinezët i përshkruan si të burgosur në idenë e “viktimës absolute”.
Sipas tij, këto dy mite ushqejnë njëra-tjetrën dhe e bëjnë të pamundur ndërtimin e një realiteti të përbashkët.
Harari argumenton se asnjë palë nuk ka të drejtë ekskluzive mbi tokën midis Jordanit dhe Detit Mesdhe, pasi ajo ka qenë për shekuj vend përzierjeje të popujve dhe feve të ndryshme.
Ai thekson se përdorimi politik i miteve fetare është kthyer në një armë për të justifikuar dhunën, ndërsa historia është manipuluar për të forcuar nacionalizmat.
Në artikull, Harari bën thirrje që të dyja shoqëritë të tregojnë bujari morale, duke pranuar vuajtjet e njëra-tjetrës dhe duke hequr dorë nga pretendimet absolute.
“Izraeli nuk do të gjejë siguri pas mureve, ndërsa Palestina nuk do të fitojë dinjitet pa legjitimitet moral”, shkruan ai, duke theksuar se koha po punon kundër të dyve.
Ai paralajmëron se nëse vazhdon ky “status quo” i urrejtjes dhe hakmarrjes, rajoni do të mbetet një zonë e përhershme krize.
Zgjidhja, sipas tij, nuk qëndron në fitore ushtarake apo imponim politik, por në krijimin e një rrëfimi të ri të përbashkët, ku asnjëra palë nuk fshihet pas historisë për të justifikuar mizoritë e së tashmes.
“Historia nuk na ka dhënë një rrëfim të përbashkët,” shkruan Harari në përfundim. “Por nëse duam një të ardhme të përbashkët, duhet ta krijojmë vetë.” /Përshtati nga Financial Times, Skyweb.al
