Shqipëria renditet ndër vendet me përqindjet më të larta të diabetit në Europë, sipas të dhënave të International Diabetes Federation për vitin 2024.
Të dhënat tregojnë se rreth 10 për qind e të rriturve shqiptarë të moshës 20 deri në 79 vjeç jetojnë me diabet, një normë që e pozicionon vendin në zonën e kuqe të hartës, së bashku me shumicën e rajonit, raporton skyweb.al.
Situata është edhe më e rënduar në vendet fqinje. Turqia ka nivelin më të lartë në të gjithë kontinentin, me 16.5 për qind, ndërsa Kroacia, Bosnja, Serbia dhe Maqedonia e Veriut luhaten mes 9 dhe mbi 10 për qind, duke e bërë Ballkanin një nga rajonet më të goditura në Europë. Edhe Kosova, sipas vlerësimeve të njëjta, qëndron mbi pragun 10 për qind.
Në krahun tjetër, vendet e Evropës Veriore si Norvegjia (4.8 për qind) dhe Suedia (4.5 për qind) raportojnë nivelet më të ulëta të diabetit, ndërsa Europa Qendrore dhe Perëndimore qëndrojnë kryesisht në intervalin 6 deri në 8 për qind.
Ekspertët shpjegojnë se faktorët kryesorë lidhen me stilin e jetesës, obezitetin, aktivitetin e ulët fizik dhe qasjen e kufizuar ndaj shërbimeve parandaluese. Në Shqipëri, ritmet në rritje të mbipeshës dhe plakja e popullsisë po ndikojnë drejtpërdrejt në përhapjen e sëmundjes.
Hartat e publikuara tregojnë qartë se rajoni i Ballkanit mbetet një zonë me risk të lartë, duke e bërë domosdoshmëri forcimin e politikave parandaluese dhe aksesin në diagnozë të hershme.
Sipas ekspertëve të shëndetit, përhapja e lartë e diabetit në Shqipëri dhe në Ballkan lidhet kryesisht me kombinimin e disa faktorëve të njohur risku.
Dieta tradicionale e pasur me karbohidrate, sheqerna dhe ushqime të përpunuara, së bashku me aktivitetin e ulët fizik, krijon terrenin kryesor për diabetin tip 2.
Mbipesha dhe obeziteti janë tashmë të përhapura në të gjitha grupmoshat, ndërsa diagnostikimi i vonuar dhe qasja e kufizuar në kontrolle parandaluese e rëndojnë situatën. Stresi i lartë ekonomik e social, edukimi shëndetësor i mangët dhe faktorët gjenetikë shtojnë më tej rrezikun, duke e bërë rajonin ndër më të prekurit në Europë. /skyweb.al
