Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit ka prezantuar nismën kombëtare “Cashless Albania 2030”, një strategji afatgjatë që synon reduktimin e përdorimit të parasë fizike dhe nxitjen e pagesave elektronike në të gjithë ekonominë.
Nisma parashikon objektiva të detajuar dhe mekanizma të koordinuar që do të zbatohen në vite, me qëllim modernizimin e sistemeve të pagesave, uljen e informalitetit dhe rritjen e transparencës.
Sipas dokumentit, deri në vitin 2028 synohet mbulim universal me terminale POS, kryerja e të paktën 60 për qind të pagesave në mënyrë dixhitale dhe detyrimi që çdo institucion publik të pranojë pagesa jo-cash. Këto objektiva synojnë të çojnë vendin drejt një ekonomie që mbështetet mbi kanalet elektronike, duke ulur përdorimin e parasë fizike që vijon të dominojë transaksionet e përditshme.
Plani përfshin hartimin e 12 masave konkrete, të fokusuara te adoptimi i teknologjive të pagesave, forcimi i infrastrukturës, ndërgjegjësimi i qytetarëve dhe detyrimet për sektorin publik.
Për zbatimin e strategjisë do të krijohet Këshilli për Pagesat Dixhitale, ku do të marrin pjesë Ministria e Ekonomisë, Ministria e Financave, AKSHI, AKSK, Banka e Shqipërisë, Administrata Tatimore, Posta Shqiptare, shoqatat e bankave, institucionet financiare jobanka, subjektet e parasë elektronike dhe operatorët ndërkombëtarë të kartave. Në nivel teknik do të funksionojë një grup operativ që do të koordinojë fazat e implementimit dhe matjen e progresit.
Kalendari i masave përcakton afatet për çdo hap, sinkronizimin mes ndryshimeve ligjore dhe fazave teknike, si dhe organizimin e mbledhjeve mujore për monitorimin e objektivave.
Qeveria synon që nisma të jetë një proces i matshëm, me tregues të qartë rezultatesh, dhe jo thjesht një deklarim politik.
Nisma vjen në një kohë kur Shqipëria ka nivelin më të lartë të përdorimit të parasë fizike në rajon. Sipas Bankës së Shqipërisë, në korrik 2025 raporti mes parasë jashtë bankave dhe agregatit M3 ishte 24.3 për qind, por kjo përllogaritje nuk përfshin valutën e huaj që qarkullon jashtë bankave, një faktor i rëndësishëm për shkak të euroizimit të ekonomisë.
Nëse ky raport llogaritet vetëm për Lekun (në raport me agregatin M2), niveli arrin në 40.4 për qind.
Krahasuar me Eurozonën dhe vendet e rajonit, Shqipëria ka peshën më të lartë të parasë cash në qarkullim. Në Eurozonë, në gusht 2025, paraja jashtë bankave përbënte 9.3 për qind të agregatit M3 dhe rreth 10 për qind të M2. Në Serbi ky raport ishte 7.6 për qind, në Maqedoninë e Veriut 9.9 për qind, ndërsa në Bosnjë-Hercegovinë rreth 20.5 për qind.
Banka e Shqipërisë ka theksuar se përdorimi i parasë fizike rrit kostot për sistemin financiar, ul gjurmueshmërinë e transaksioneve dhe vështirëson luftën kundër informalitetit dhe evazionit. /skyweb.al
