Agjencia ndërkombëtare e lajmeve Associated Press (AP) ka publikuar pamjet e brendshme të një bunkeri sekret të periudhës së Lufta e Ftohtë në Shqipëri,I ndertuar për të strehuar drejtuesit e regjimit në rast të një sulmi bërthamor.
Bunkeri ndodhet në Gjirokastër dhe ndërtimi i tij u krye në fshehtësi për rreth 10 vjet. Megjithatë, ai nuk u përdor kurrë për qëllimin për të cilin ishte projektuar. Struktura konsiderohet si një nga projektet e shumta të mbrojtjes të ndërmarra gjatë sundimit të diktatorit komunist Enver Hoxha, i cili kishte frikë të vazhdueshme nga një konflikt bërthamor.
Në rast të një lufte të tillë, bunkeri ishte menduar të shërbente si qendër e komandës për administratën lokale. Aty do të zhvendoseshin drejtues të gjykatave, hetues të policisë dhe funksionarë të tjerë të aparatit shtetëror për të vazhduar funksionimin e qeverisjes.
Struktura ndodhet nën një kodër, mbi themelet e një kalaje të shekullit XII – Kalaja e Gjirokastrës. Gjatë periudhës së diktaturës komuniste, kjo kala shërbente gjithashtu si burg politik, ku mbaheshin dhe shpesh heshtnin kundërshtarët e regjimit.
Bunkeri është pjesë e një rrjeti të madh bunkerësh që u ndërtuan në të gjithë Shqipërinë gjatë viteve 1960–1980, si pjesë e strategjisë së mbrojtjes së regjimit nga pushtime të mundshme. Megjithatë, shumica e këtyre strukturave nuk u përdorën kurrë për qëllime ushtarake dhe sot konsiderohen simbol i izolimit dhe paranojës së asaj periudhe.
Ndryshe nga shumë bunkerë të tjerë të braktisur, ky bunker është ruajtur në gjendje të mirë dhe sot është kthyer në një atraksion turistik. Vizitorët kanë mundësi të ecin nëpër korridoret e tij të ngushta, të hyjnë në dhomat e mbrojtjes dhe të eksplorojnë tunelet që dikur ishin menduar për të strehuar elitën komuniste.
Brenda bunkerit janë vendosur edhe ekspozita që tregojnë jetën gjatë diktaturës. Fotografitë, dokumentet dhe pajisjet e ekspozuara pasqyrojnë atmosferën e frikës, masat e rrepta të sigurisë dhe sistemin e gjerë të bunkerëve të ndërtuar në vend.
Gjithashtu, instalime artistike moderne ndihmojnë vizitorët të kuptojnë më mirë psikologjinë e një regjimi totalitar dhe sfidat me të cilat u përball populli shqiptar gjatë asaj periudhe.
Shndërrimi i bunkerit në një hapësirë muzeale është pjesë e një prirjeje më të gjerë në Shqipëri dhe në vende të tjera ish-komuniste për të rikthyer në vëmendje monumentet historike si mjete edukimi dhe turizmi.
Sot, ky bunker dikur sekret ofron një përvojë të veçantë për vizitorët që duan të njohin më nga afër historinë e vendit dhe ndikimin e Lufta e Ftohtë në jetën e përditshme të shqiptarëve. Për shumë turistë, qëndrimi brenda një bunkeri bërthamor të epokës komuniste është një përvojë e fortë emocionale që i ndihmon të kuptojnë më qartë izolimin dhe frikën që karakterizonte Shqipërinë gjatë regjimit të Enver Hoxha deri në rrëzimin e komunizmit në vitin 1991.
