Ndërsa agresioni rus vazhdon dhe SHBA-ja e Donald Trump kërcënon NATO-n, bëhet edhe më jetike një mbrojtje e bashkuar e kontinentit.
Teksa shënojmë këtë të premte, më 8 maj, 81-vjetorin e përfundimit të Luftës së Dytë Botërore në Europë, është e qartë se Gjermania do të jetë sërish fuqia kryesore ushtarake në Europë.
Që vitin e ardhshëm, shpenzimet e saj për mbrojtjen do të jenë sa ato të Francës dhe Britanisë së bashku, dhe pritet të rriten ndjeshëm deri në vitin 2030. Qeveria gjermane ka shpallur si objektiv krijimin e ushtrisë më të fortë konvencionale në Europë. Është e vërtetë që Franca dhe Britania kanë armë bërthamore, por kjo do të thotë më pak para për pjesën tjetër të mbrojtjes. Pra, pyetja nuk është nëse do të ndodhë kjo. Përveç ndonjë zhvillimi të paparashikuar, do të ndodhë. Pyetja është: si mund të sigurojmë që këtë herë rritja e fuqisë ushtarake gjermane të jetë një zhvillim pozitiv për të gjithë Europën?
Ka dy arsye pse Gjermania ka ndryshuar në mënyrë kaq rrënjësore qëndrimin e saj nga vitet 1990 deri te pushtimi i plotë i Ukrainës nga Vladimir Putin më 24 shkurt 2022. E para është pikërisht agresioni rus. Në Berlin po krijohet bindja se Putini nuk do të ndalet në Ukrainë. E dyta është se presidenti amerikan Donald Trump ka vënë në pikëpyetje angazhimin e SHBA-së për mbrojtjen e Europës përmes NATO-s, siç ka qenë që nga viti 1949. Tërheqja e shpallur së fundmi e 5,000 trupave amerikane nga Gjermania është një tjetër sinjal. Ky vendim u nxit më shumë nga pakënaqësia personale e Trump ndaj kritikave të kancelarit gjerman Friedrich Merz për luftën e tij kundër Iranit.
Sfida e qartë për Europën është nëse mund të përballet e vetme me një Rusi agresive dhe të armatosur me armë bërthamore. Sfida më pak e dukshme, por po aq e rëndësishme, është si të shmanget rikthimi i tensioneve të forta për balancën e fuqisë ushtarake mes vendeve europiane, që kanë qenë realitet deri në vitin 1945. SHBA-ja, si një fuqi ushtarake dominuese por përgjithësisht e butë, i ka mbajtur larg këto tensione.
Gjermania është vendimtare për të dyja këto çështje. Strategjia e saj e re ushtarake, e para në historinë e Republikës Federale, titullohet “Përgjegjësi për Europën”. Por “për Europën” janë vetëm fjalë. Të gjitha vendet e thonë këtë për politikat e tyre. Çështja reale është nëse kjo do të jetë europiane edhe në veprime.
Fushat kryesore ku duhen gjetur përgjigje janë industria e mbrojtjes dhe kapacitetet reale luftarake. Teknologjia dhe prodhimi ushtarak janë baza e fuqisë ushtarake. Edhe pse Gjermania kishte reduktuar ushtrinë dhe promovonte qetësimin ndaj Rusisë, ajo ishte ndër eksportuesit më të mëdhenj të armëve në botë.
Nëse Gjermania vazhdon të investojë miliarda në industrinë e saj ushtarake, duke ulur varësinë nga SHBA, ajo mund të kalojë edhe Francën si eksportues global armësh. Kjo shqetëson Parisin. Franca e interpreton “sovranitetin europian” si një thirrje për të blerë produkte franceze. Por projektet e përbashkëta franko-gjermane po hasin vështirësi.
Shqetësime ka edhe në vende të tjera, përfshirë Poloninë. Këto rriten edhe nga mundësia që partia populiste Alternativa për Gjermaninë (AfD), aktualisht e para në sondazhe, të marrë drejtimin e një ushtrie të fuqishme.
Brenda Gjermanisë ka presion për të investuar në industrinë vendase, sidomos për shkak të krizës ekonomike. Disa fabrika makinash po konvertohen për prodhim armësh. Gjithashtu, çdo kontratë mbi 25 milionë euro duhet të miratohet nga parlamenti, duke krijuar hapësirë për ndikime politike.
Sa i përket luftës reale, sot mbrojtja e Europës varet nga NATO e drejtuar nga SHBA. Sistemi mbështetet në teknologjinë amerikane, nga satelitët te mbrojtja ajrore dhe armët bërthamore. Ndërtimi i një alternative europiane është një sfidë e madhe.
Në këtë kuadër, kancelari Merz duhet të diskutojë me liderët e Francës, Britanisë dhe Polonisë për industrinë ushtarake dhe kapacitetet mbrojtëse. Aktualisht, Europa ka shumë më tepër sisteme armësh sesa SHBA, çka tregon fragmentim.
Në vitet 1990, Helmut Kohl integroi Gjermaninë në tregun dhe monedhën europiane. Sot, Merz duhet të synojë të njëjtën gjë për sigurinë europiane. Në fund, testi do të jetë nëse Europa arrin një industri të integruar mbrojtjeje dhe nëse forcat e saj do të jenë të mjaftueshme për të frenuar Rusinë.
Nëse ai dhe liderët europianë arrijnë përgjigje bindëse, Merz do të sigurojë vendin e tij në histori.
*Titulli është i skyweb.al
