Kur flitet për shpikjet që kanë rritur sigurinë në automjete, zakonisht përmenden rripi i sigurimit dhe airbagu. Megjithatë, një nga ndërhyrjet më të thjeshta dhe më efektive në historinë e sigurisë rrugore është vija e bardhë në anë të rrugës.
Sot ajo gjendet pothuajse në çdo rrugë moderne dhe përdoret nga drejtuesit pa u menduar. Përmes shikimit periferik, shoferi kupton kufirin e asfaltit dhe e mban automjetin brenda korsisë.
Në dekadat e para të automobilizmit, shumë rrugë nuk kishin as vijë qendrore dhe as shenja anësore. Gjatë natës, shiut ose mjegullës, drejtuesit e mjeteve e kishin të vështirë të dallonin ku përfundonte rruga dhe ku fillonte toka.
Ideja për vendosjen e vijës së bardhë në skajin e rrugës lidhet me John Dore, një punëtor metali në Shtetet e Bashkuara, i cili vuri re se edhe shoferët me përvojë e humbnin orientimin në kushte të dobëta shikueshmërie.
Propozimi i tij fillimisht u prit me skepticizëm. Disa zyrtarë e konsideronin shpenzim të panevojshëm, ndërsa të tjerë mendonin se vijat shtesë do t’i ngatërronin drejtuesit.
Testet e para u zhvilluan në fillim të viteve 1950, në disa segmente rrugore në Connecticut dhe New York.
Në një prej rrugëve të rrezikshme ku u vendosën vijat anësore, numri i aksidenteve të rënda ra nga 40 në 14 brenda pesë muajve.
Në Ohio, përdorimi i tyre në një rrjet më të gjerë rrugor solli një ulje me rreth 37% të aksidenteve fatale dhe të rënda.
Edhe kostoja ishte e ulët. Në atë periudhë, vendosja e vijës kushtonte rreth 50 dollarë për milje, shumë më pak se dëmet e shkaktuara nga një aksident i rëndë.
Pas rezultateve pozitive, vijat e bardha u përfshinë në standardet rrugore të vendeve europiane, Kanadasë, Australisë, Japonisë dhe më pas në pothuajse të gjithë botën.
Efektiviteti i tyre lidhet me mënyrën se si truri përdor pikat e qëndrueshme vizuale. Shoferi nuk ka nevojë ta shikojë vazhdimisht vijën, pasi ajo vepron si një “bashkëpilot” i heshtur që ndihmon në korrigjimin e devijimeve të vogla.
Rëndësia e saj rritet gjatë natës, kur dritat e automjetit ndriçojnë vetëm një pjesë të kufizuar të rrugës. Vija reflekton dritën dhe tregon më herët drejtimin e kthesës dhe kufirin e asfaltit.
Më pas u zhvilluan edhe shiritat e ngritur, të njohur si “rumble strips”, të cilët prodhojnë zhurmë dhe dridhje kur automjeti del nga korsia. Ato paralajmërojnë shoferët e përgjumur ose të shpërqendruar përpara se devijimi të kthehet në aksident. /skyweb.al
