Studimi, i botuar në revistën Frontiers in Environmental Health, analizoi ekspozimin ndaj grimcave të imta PM2.5 të shkaktuara nga zjarret në pyje në të gjithë Shtetet e Bashkuara gjatë periudhës 2003–2019. Studiuesit zbuluan se, megjithëse emetimet nga transporti dhe industria janë ulur, tymi nga zjarret gjithnjë e më të shpeshta dhe më intensive po neutralizon një pjesë të përfitimeve të arritura për shëndetin publik.
Studimi tregoi se ekspozimi prenatal ndaj tymit të zjarreve në pyje u dyfishua më shumë gjatë 17 viteve të shqyrtuara, veçanërisht në shtetet perëndimore të SHBA-së, ku sezonet e zjarreve janë bërë më të gjata dhe më të zakonshme. Rreth 65% e ditëve kur cilësia e ajrit tejkalonte nivelet e konsideruara të sigurta për gratë shtatzëna mund t’i atribuohen tymit të zjarreve, sipas studimit.
“Rritja e aktivitetit të zjarreve po neutralizon në mënyrë sistematike përmirësimet në cilësinë e ajrit gjatë shtatzënisë, të arritura falë reduktimit të emetimeve nga aktivitetet njerëzore, duke rënduar në mënyrë disproporcionale barrën mbi komunitetet me të ardhura të ulëta, zonat rurale dhe komunitetet indigjene. Kjo mund të dëmtojë më tej progresin nëse aktiviteti i zjarreve vazhdon të intensifikohet”, thanë studiuesit.
PM2.5, grimca mikroskopike që mund të depërtojnë thellë në mushkëri dhe të hyjnë në qarkullimin e gjakut prej kohësh është lidhur me pasoja negative gjatë shtatzënisë, përfshirë lindjen e parakohshme dhe peshën e ulët të foshnjës në lindje. Studiuesit theksojnë se PM2.5 e krijuar nga zjarret mund të jetë edhe më toksike se ndotja e shkaktuar nga trafiku ose burimet industriale, për shkak të përbërjes së saj komplekse kimike.
Evropa ka përjetuar vera të njëpasnjëshme me zjarre shkatërruese, nga Greqia dhe Portugalia deri në Spanjë dhe Francën jugore. Kjo ka nxitur paralajmërime nga shkencëtarët dhe autoritetet shëndetësore se ndryshimet klimatike po krijojnë rreziqe të reja për shëndetin publik, krahas shkatërrimit më të dukshëm që shkaktojnë zjarret.
Shërbimi i monitorimit të klimës së Bashkimit Evropian dhe agjencitë shëndetësore kanë paralajmëruar vazhdimisht se rritja e temperaturave po shton frekuencën dhe intensitetin e zjarreve në pyje, duke ekspozuar miliona evropianë ndaj tymit, i cili mund të përshkojë qindra apo edhe mijëra kilometra përtej kufijve.
Ndërsa ndryshimet klimatike përshpejtohen, ekspertët argumentojnë se qeveritë mund të kenë nevojë të zgjerojnë udhëzimet për mbrojtjen e shëndetit të grupeve vulnerabël, përfshirë gratë shtatzëna. Kjo mund të përfshijë përmirësimin e parashikimit të përhapjes së tymit, dhënien e paralajmërimeve shëndetësore më herët dhe garantimin e aksesit në ajër të pastër brenda ambienteve gjatë episodeve të mëdha të zjarreve.
Studimi nxjerr në pah një paradoks shqetësues për politikëbërësit: dekada investimesh në reduktimin e ndotjes së ajrit të shkaktuar nga aktivitetet njerëzore po minohen nga vetë ndryshimet klimatike. Edhe pse qytetet po bëhen më të pastra, ngjarjet ekstreme të motit po krijojnë burime të reja ndotjeje, me të cilat sistemet e shëndetit publik duhet të mësojnë të përballen.
/skyweb.al
