Pronat e pajisura me certifikatë pronësie nga drejtoria vendore nuk do t’i nënshtrohen më verifikimit të origjinës gjatë shitjeve apo transaksioneve të tjera të mëvonshme.
Kjo do të thotë se pasi një pronë të jetë kontrolluar, regjistruar dhe certifikuar nga institucioni, origjina e saj nuk do të rihapet për verifikim sa herë që prona shitet, dhurohet apo bëhet pjesë e një transaksioni tjetër.
Për shembull, nëse një pronë e certifikuar shitet disa herë, gjatë transaksionit të radhës nuk do të rikontrollohet nga fillimi i gjithë zinxhiri i dokumenteve nëpërmjet të cilave është krijuar pronësia.
Qëllimi është rritja e sigurisë juridike dhe shmangia e rikthimit të vazhdueshëm te dokumentet e vjetra të pronësisë për çdo transaksion të ri.
Drafti i hedhur nga qeveria për konsultim përcakton shprehimisht se: “Pasuria që është certifikuar nga Drejtoria Vendore nuk është objekt verifikimi të origjinës së pronës, kur mbi pronën kryhen transaksione të tjera”.
Certifikata e pronësisë lëshohet nga drejtoria vendore pas përfundimit të regjistrimit fillestar ose pas regjistrimit të kalimit të pronësisë nga një pronar te një tjetër.
Sipas ligjit të ri për Agjencinë e Pronës, certifikata është dokumenti unik që provon titullin e pronësisë, statusin ligjor dhe kufijtë e pasurisë. Ajo shoqërohet me kartelën dhe hartën përkatëse kadastrale.
Lehtësi dhe probleme
Ky rregull mund të lehtësojë ndjeshëm punën e administratës, noterëve dhe palëve që kryejnë transaksionin, pasi nuk do të kërkohet rikontrollimi i historikut të pronës sa herë që ajo ndryshon pronar.
Procedurat e shitblerjes mund të përfundojnë më shpejt, ndërsa certifikata merr një peshë më të madhe si dokumenti kryesor mbi të cilin mbështetet transaksioni.
Por mosverifikimi i origjinës mund të sjellë edhe probleme. Nëse një titull me mangësi, një dokument problematik ose një regjistrim i pasaktë arrin të kalojë kontrollin fillestar dhe të pajiset me certifikatë, origjina e tij nuk do të kontrollohet përsëri gjatë transaksioneve të ardhshme.
Kështu, një problem i vjetër me pronësinë mund të mos evidentohet gjatë shitjes së radhës, ndërsa pasuria mund të vazhdojë të kalojë nga një pronar tek një tjetër.
Garancia
Projektligji parashikon megjithatë një garanci. Pika 5 e nenit 20 përcakton se certifikata duhet të lëshohet mbi bazën e një dokumenti ligjor që provon krijimin e së drejtës së pronësisë.
Nëse certifikata është lëshuar pa një dokument të tillë, ajo konsiderohet “absolutisht e pavlefshme”. Mosverifikimi i origjinës në transaksionet e ardhshme nuk e bën automatikisht të vlefshëm një dokument të lëshuar në kundërshtim me ligjin.
Pikëpyetja është se si do të zbulohet një certifikatë problematike pasi prona të jetë certifikuar, nëse origjina nuk kontrollohet më gjatë shitjeve të mëvonshme.
Dispozita nuk sqaron se cili mekanizëm do ta evidentojë problemin, si do të mbrohen blerësit e mëvonshëm dhe çfarë ndodh kur prona u është kaluar disa personave përpara konstatimit të pavlefshmërisë.
Projektligji synon t’i japë fund pasigurisë së vazhdueshme mbi titujt e pronësisë, por krijon njëkohësisht rrezikun që një titull me probleme të konsolidohet përmes transaksioneve të njëpasnjëshme, deri në momentin kur kundërshtohet administrativisht ose në gjykatë. /skyweb.al
