E gjithë kjo ndodh në një kohë kur institucioni i drejtuar nga Gent Sejko është përballur me pikëpyetje serioze mbi rolin e tij mbikëqyrës në skandalin e mikrokredive, për të cilin SPAK ka zhvilluar hetime ndaj subjekteve financiare dhe ka shqyrtuar edhe përgjegjësitë e mundshme të zyrtarëve të bankës qendrore. SPAK ndërkohë ka sekuestruar ceularë dhe laoptopë dhe vijon hetimet për mikrokreditë.
Me 84 vota pro, Kuvendi miratoi të enjten ligjin e ri “Për Bankën e Shqipërisë”, duke i dhënë institucionit një mbrojtje më të fortë përballë mekanizmave të kontrollit shtetëror.
Ndryshimi më i fortë lidhet me Guvernatorin, i cili nuk mund të arrestohet, të privohet nga liria përmes masave shtrënguese apo t’i nënshtrohet kontrollit personal dhe të banesës për vepra penale që lidhen me ushtrimin e detyrës.
Në raste të tilla, prokuroria nuk mund të zbatojë drejtpërdrejt masa shtrënguese, ndërsa Kuvendit i jepet rol në verifikimin e lidhjes së veprës penale me funksionin e Guvernatorit.
Kjo mbrojtje nuk e përjashton Guvernatorin nga hetimi penal, por vendos pengesa shtesë procedurale për arrestimin dhe kontrollet ndaj tij.
Madje, gjatë shqyrtimit të kërkesës në Parlament, Guvernatori do të vazhdojë të ushtrojë funksionin pa kufizime.
Ky ndryshim merr rëndësi të veçantë në kontekstin e skandalit të mikrokredive, ku mijëra qytetarë janë përballur me skema të dyshuara mashtrimi, sekuestrime pronash dhe detyrime financiare të shumëfishuara.
Në vitin 2024, Gjykata e Posaçme kërkoi vijimin e hetimeve lidhur me rolin e Guvernatorit Gent Sejko dhe të Bankës së Shqipërisë në këtë çështje, duke mos pranuar mbylljen e tyre në atë fazë.
Ndërkohë, në shkurt 2026, dosja e mikrokredive u kthye sërish nga GJKKO për plotësim hetimesh.
Paga faraonësh
Një tjetër element që ngre pikëpyetje mbi transparencën dhe kontrollin e jashtëm lidhet me pagat dhe shpërblimet e drejtuesve të Bankës së Shqipërisë.
Me ligjin e ri, institucioni do t’i përcaktojë vetë politikat e pagave, në mënyrë të pavarur nga sistemi i shpërblimeve të administratës publike.
Këshilli Mbikëqyrës, me propozim të Guvernatorit, do të vendosë mbi pagat, shtesat dhe përfitimet e tjera financiare.
Për më tepër, pagat bazë do të rriten çdo vit sipas inflacionit, ndërsa ligji ndalon uljen e pagave dhe përfitimeve financiare të personelit dhe anëtarëve të Këshillit Mbikëqyrës.
Kështu, drejtuesit e Bankës së Shqipërisë do të kenë liri të zgjeruar në përcaktimin e shpërblimeve, pa iu nënshtruar kufijve të zakonshëm të administratës shtetërore.
Kufizohet KLSH
Paralelisht, kufizohen edhe kompetencat e Kontrollit të Lartë të Shtetit.
KLSH do të mund të auditojë veprimtarinë administrative, shpenzimet për pajisje, shërbimet mbështetëse dhe burimet njerëzore, por nuk do të ketë kompetencë të vlerësojë vendimet e politikës monetare, administrimin e rezervës valutore dhe një pjesë të operacioneve financiare.
Kufizimi i kontrollit nga auditi shtetëror vjen pikërisht në një periudhë kur përgjegjshmëria e institucioneve financiare është vënë në qendër të vëmendjes për shkak të skandalit të mikrokredive.
Qeveria nuk pezullon dot anëtarët e Këshillit Mbikëqyrës
Ndryshimet shkojnë edhe më tej, duke i hequr qeverisë të drejtën për të pezulluar anëtarët e Këshillit Mbikëqyrës dhe për të propozuar shkarkimin e tyre.
Sipas ligjit të ri, propozimi për shkarkimin e një anëtari përpara përfundimit të mandatit do të vijë nga vetë Këshilli Mbikëqyrës, ndërsa vendimin përfundimtar e merr Kuvendi.
Kjo do të thotë se edhe mekanizmi i largimit të drejtuesve bëhet më i varur nga vendimmarrja brenda vetë institucionit.
Ligji ruan postin e Inspektorit të Përgjithshëm, pavarësisht propozimit fillestar për eliminimin e tij, ndërsa parashikon që anëtarët e Këshillit Mbikëqyrës të qëndrojnë në detyrë deri në gjashtë muaj pas përfundimit të mandatit. /skyweb.al
