Qeveria po përgatit ndryshimin e mënyrës së shpërndarjes së subvencioneve në bujqësi, duke vendosur kufij maksimalë për mbështetjen financiare dhe duke orientuar një pjesë më të madhe të ndihmës drejt fermerëve të vegjël, fermave familjare dhe të rinjve që merren me bujqësi.
Ndryshimi parashikohet në projektligjin e ri “Për bujqësinë dhe zhvillimin rural”, të nxjerrë për konsultim publik nga Ministria e Bujqësisë, i cili synon të përafrojë skemat shqiptare të mbështetjes me modelin e Politikës së Përbashkët Bujqësore të Bashkimit Evropian.
Një nga risitë më të rëndësishme gjendet në nenin 14, i cili përcakton se mbështetja bazë e të ardhurave për fermerët do të jetë regresive dhe do t’i nënshtrohet një tavani maksimal vjetor për çdo përfitues.
Kjo do të thotë se fermerët me përfitime më të mëdha nuk do të mund të marrin subvencione pa kufi nga skema e mbështetjes bazë të të ardhurave.
Si do të funksionojë sistemi i ri?
Projektligji parashikon që mbështetja bazë të jepet në formën e një pagese vjetore për hektar të pranueshëm, pavarësisht sasisë së prodhimit bujqësor, me kusht që përfituesi të plotësojë kriteret e fermerit aktiv.
Por ndryshe nga një skemë ku pagesa për hektar mbetet e njëjtë pavarësisht madhësisë së fermës, sistemi i propozuar parashikon reduktimin progresiv të mbështetjes sipas shkallëve të caktuara.
Për shembull, nëse një fermer me sipërfaqe të vogël përfiton pagesën bazë të plotë, një fermer me sipërfaqe shumë më të madhe mund të përfitojë një normë më të ulët për pjesën e mbështetjes që tejkalon kufijtë e përcaktuar.
Në këtë mënyrë, një fermë e madhe mund të marrë përsëri më shumë para në total sesa një fermë e vogël, por përfitimi proporcional do të jetë më i ulët. Pasi të arrihet tavani maksimal vjetor, mbështetja bazë nuk mund të rritet më.
Ky është parimi i regresivitetit që qeveria kërkon të përfshijë në legjislacion, me synimin që fondet publike të mos përqendrohen në një numër të kufizuar përfituesish të mëdhenj.
Megjithatë, projektligji nuk përcakton ende shumën maksimale që mund të marrë një fermer, shkallët e reduktimit apo sipërfaqen minimale të nevojshme për të përfituar. Këto do të vendosen më vonë me udhëzim të ministrit të Bujqësisë.
Ndalohen ndarjet artificiale të fermave për të marrë më shumë subvencione
Një tjetër ndryshim i rëndësishëm lidhet me përpjekjet për të shmangur kufijtë maksimalë të financimit.
Pika 7 e nenit 14 përcakton se, për personat juridikë dhe grupet, tavani vjetor dhe reduktimi progresiv do të zbatohen mbi të gjitha fermat që kontrollohen nga i njëjti person.
Kjo do të thotë se një biznes që kontrollon disa ferma nuk do të mund të shumëfishojë kufirin maksimal të mbështetjes bazë thjesht duke e ndarë aktivitetin në disa subjekte ose ferma të veçanta.
Për llogaritjen e subvencionit do të merret në konsideratë kontrolli mbi tërësinë e fermave, me qëllim shmangien e ndarjes artificiale për përfitimin e fondeve publike.
Më shumë mbështetje për fermerët e vegjël dhe familjarë
Projektligji përcakton se mbështetja bazë e të ardhurave duhet të drejtohet në radhë të parë te fermerët me nevoja më të mëdha ekonomike, veçanërisht te fermerët e vegjël, familjarët dhe ata në moshë të re.
Për fermerët e vegjël mund të krijohet edhe një skemë e thjeshtuar, ku në vend të llogaritjes së zakonshme të subvencioneve do të jepet një shumë e përgjithshme vjetore.
Ndërsa fermerët në moshë të re parashikohet të përfitojnë mbështetje plotësuese, sipas kushteve që do të përcaktohen në Dokumentin Strategjik të Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural.
Megjithatë, kufizimi i propozuar lidhet konkretisht me mbështetjen bazë të të ardhurave dhe nuk nënkupton vendosjen e të njëjtit tavan për çdo lloj financimi bujqësor, si grantet e investimeve apo skemat e tjera të mbështetjes.
Efekti real i reformës mbi fermat e mëdha dhe të vogla do të varet nga kufijtë financiarë që do të miratohen, shumat e parashikuara në buxhet dhe kriteret përfundimtare të shpërndarjes.
Projektligji synon të zëvendësojë ligjin aktual të vitit 2007 për bujqësinë dhe zhvillimin rural, duke vendosur një sistem të ri programimi dhe kontrolli të subvencioneve, të përafruar me standardet e Bashkimit Evropian. /skyweb.al















