Kanceri i gjirit mbetet tumori më i shpeshtë tek gratë dhe zakonisht lidhet me moshën e avancuar, pasi shumica e diagnozave bëhen tek gratë mbi 55 vjeç. Megjithatë, studime të fundit tregojnë se rastet tek gratë më të reja po rriten më shpejt. Një studim i publikuar në revistën The Lancet Oncology tregon se, ndërsa incidenca tek gratë mbi 55 vjeç ka mbetur relativisht e qëndrueshme në 30 vitet e fundit, tek gratë nga 20 deri në 54 vjeç është rritur me rreth 29% që nga viti 1990.
Në vitin 2023 u diagnostikuan rreth 161 raste për 100,000 gra mbi 55 vjeç, ndërsa tek gratë 20–54 vjeç kishte rreth 50 raste për 100,000. Pra, rreziku rritet me moshën, por trendi i rritjes është më i shpejtë tek gratë e reja.
Shkencëtarët nuk e dinë ende saktësisht pse po ndodh kjo. Disa faktorë të mundshëm janë ndryshimet në faktorët riprodhues (si fillimi më i hershëm i menstruacioneve, shtyrja e lindjes së fëmijëve ose numri më i vogël i tyre), si dhe faktorë të stilit të jetesës si mbipesha, konsumimi i alkoolit dhe mungesa e aktivitetit fizik.
Studime të tjera tregojnë se kanceri po rritet edhe tek të rinjtë për disa lloje të tjera tumorësh, si kanceri i zorrës së trashë, i veshkave, i tiroides dhe i endometrit. Disa ekspertë mendojnë se ndikim mund të kenë edhe faktorë mjedisorë dhe ekspozimet që ndodhin që gjatë shtatzënisë.
Kanceri i gjirit tek gratë e reja shpesh është më agresiv dhe diagnostikohet më vonë, sepse ato zakonisht nuk janë pjesë e programeve të kontrollit (screening). Për këtë arsye, në Evropë rekomandohet që kontrolli me mamografi të fillojë nga mosha 45 vjeç në vend të 50.
Në nivel global, në vitin 2023 pati rreth 2.3 milion raste të reja dhe 764,000 vdekje nga kanceri i gjirit. Në vendet e pasura mbijetesa është 85–90%, ndërsa në vendet me të ardhura të ulëta mbetet shumë më e ulët për shkak të mungesës së diagnostikimit dhe trajtimit të avancuar.
Ekspertët theksojnë se rreth 28% e barrës së kancerit të gjirit lidhet me faktorë të ndryshueshëm si duhani, obeziteti, sheqeri i lartë në gjak, mungesa e aktivitetit fizik dhe konsumimi i alkoolit. Parashikimet tregojnë se deri në vitin 2050 rastet mund të arrijnë në 3.5 milion në vit dhe vdekjet në rreth 1.4 milion, sidomos në vendet me më pak burime shëndetësore. /skyweb.al
