Qytetarët që kanë blerë apartamente në pallate të konfiskuara nga shteti për shkelje të lejes së ndërtimit do të kenë mundësi të përfitojnë nga një procedurë e re legalizimi dhe regjistrimi të pronës. Ligji i ri përcakton kushtet që duhet të plotësojnë ndërtesat, mënyrën se si do të kryhet legalizimi dhe rastet kur blerësve u njihet pronësia mbi apartamentet.
Ndryshimet parashikohen në ligjin nr. 121/2026, të botuar në Fletoren Zyrtare të 18 nëntorit, i cili ndryshon ligjin për administrimin e objekteve të konfiskuara si ndërtime pa leje.
Dispozita kryesore lidhet me objektet që janë ndërtuar në shkelje të lejes së ndërtimit, por që kanë përfunduar fazën e strukturës dhe ku një pjesë e apartamenteve zotërohen ose përdoren nga qytetarë që kanë lidhur kontrata noteriale me ndërtuesin.
Për këto raste, ligji parashikon legalizimin dhe regjistrimin sipas procedurave të ligjit nr. 20/2020, për përfundimin e proceseve kalimtare të pronësisë.
Si do të bëhet legalizimi?
Procesi nuk do të realizohet automatikisht me hyrjen në fuqi të ligjit, por do të kërkojë verifikimin e situatës juridike dhe ndërtimore të objektit.
Fillimisht, një grup pune i ngritur pranë Agjencisë së Administrimit të Pasurive të Sekuestruara dhe të Konfiskuara (AAPSK) do të vlerësojë gjendjen e ndërtesës.
Grupi duhet të konstatojë se punimet e ndërtimit kanë përfunduar në strukturë dhe se njësitë individuale zotërohen ose përdoren nga persona të tretë, porositës apo përfitues, të cilët kanë kontrata të hartuara përpara noterit me investitorin.
Nëse plotësohen kushtet ligjore, AAPSK-ja do t’i kërkojë Agjencisë Shtetërore të Kadastrës vijimin e procedurave të legalizimit.
Kjo do të thotë se qytetarët që kanë blerë apartamente në ndërtesa të tilla nuk do të varen vetëm nga ndërtuesi për të zgjidhur problemin e dokumentacionit të pronës, pasi ligji i jep një rol të drejtpërdrejtë institucioneve shtetërore.
Çfarë ndodh me kontratat e blerjes së apartamenteve?
Një tjetër ndryshim i rëndësishëm lidhet me njohjen e të drejtave të blerësve që kanë paguar për apartamentet përpara konfiskimit të objektit.
Sipas nenit 17 të ligjit të ri, i cili ndryshon nenin 24 të ligjit ekzistues, autoritetet përgjegjëse duhet të njohin dhe respektojnë marrëdhëniet kontraktuale ndërmjet zhvilluesit dhe personave të tretë, kur plotësohen dy kushte kryesore:
- Kontrata është hartuar përpara noterit.
- Kontrata është regjistruar në Agjencinë Shtetërore të Kadastrës përpara konstatimit të paligjshmërisë së ndërtimit.
Pas përfundimit të procedurave për objektin dhe regjistrimit përfundimtar të tij si ndërtim i ri, AAPSK-ja miraton kalimin e pronësisë në favor të blerësve për njësitë që u takojnë sipas kontratave të mëparshme me ndërtuesin.
Pra, një blerës që ka kontratë noteriale të regjistruar në Kadastër përpara konstatimit të shkeljes së lejes mund të përfitojë njohjen e pronësisë mbi apartamentin, edhe nëse pallati është konfiskuar më pas nga shteti.
Ndërsa për kontratat që nuk janë regjistruar në Kadastër, ligji nuk jep të njëjtën garanci të shprehur për kalimin e pronësisë sipas kësaj dispozite.
Po nëse pallati nuk ka përfunduar?
Ligji përcakton edhe mënyrën e trajtimit të objekteve që kanë nevojë për punime shtesë.
Kur një objekt i konfiskuar është përfunduar plotësisht, institucioni përgjegjës mund të aplikojë drejtpërdrejt për certifikatën e përdorimit, duke paraqitur dokumentacionin teknik që provon përfundimin e punimeve dhe përmbushjen e kushteve për shfrytëzim.
Nëse objekti është i papërfunduar, institucioni mund të aplikojë për ndryshimin e lejes së ndërtimit, sipas projektit të ri që duhet të miratohet nga Këshilli Kombëtar i Territorit dhe Ujit.
Pas përfundimit të procedurave dhe pajisjes me certifikatë përdorimi, Agjencia Shtetërore e Kadastrës kryen regjistrimin sipas legjislacionit përkatës.
Për këto procedura, ligji parashikon edhe miratimin e rregullave të detajuara me vendim të Këshillit të Ministrave.
A mund të marrin blerësit paratë në vend të apartamentit?
Ligji parashikon edhe një alternativë financiare.
Në raste të veçanta, me pëlqimin e palëve dhe në bazë të propozimeve të grupit të punës, AAPSK-ja mund t’i paguajë blerësit vlerën që korrespondon me punimet e realizuara në apartamentin e porositur.
Kjo vlerë përcaktohet sipas aktit të vlerësimit të kryer në momentin e konfiskimit dhe jo domosdoshmërisht sipas çmimit që qytetari ka paguar për apartamentin.
Nëse blerësi ka paguar më shumë se vlera e njohur sipas këtij mekanizmi, ligji parashikon mundësinë që ai të kërkojë nga zhvilluesi shumën e përfituar pa të drejtë.
Çfarë ndodh me pallatet e konfiskuara më parë?
Dispozitat e reja nuk kufizohen vetëm te konfiskimet e ardhshme.
Ligji parashikon shprehimisht se edhe objektet e konfiskuara përpara hyrjes së tij në fuqi do të trajtohen nga AAPSK-ja sipas procedurave të reja.
Për rastet kur ekzistojnë të drejta parablerjeje të fituara sipas legjislacionit të mëparshëm, Agjencia duhet t’i respektojë ato.
Ligji i ri hyn në fuqi 15 ditë pas botimit në Fletoren Zyrtare, ndërsa Këshilli i Ministrave ka një afat gjashtëmujor për nxjerrjen e akteve të caktuara nënligjore.
Megjithatë, legalizimi nuk është i pakushtëzuar. Çdo objekt do t’i nënshtrohet verifikimit dhe procedurave përkatëse, ndërsa njohja e pronësisë së blerësve do të varet nga dokumentacioni dhe kushtet e përcaktuara në ligj. /skyweb.al















