Përdorimi problematik i internetit po shndërrohet në një shqetësim madhor për shëndetin publik në nivel global, duke prekur potencialisht më shumë se 10% të popullsisë së botës. Ekspertët paralajmërojnë se pasojat e tij shtrihen përtej individit, duke ndikuar në marrëdhëniet familjare, arsimimin, produktivitetin në punë dhe shëndetin mendor.
Në një raport të publikuar në revistën shkencore The Lancet Psychiatry, studiues nga fusha e shëndetit publik, psikologjisë dhe politikave publike u bëjnë thirrje qeverive që ta trajtojnë përdorimin problematik të internetit si një çështje të rëndësishme të shëndetit publik dhe të vendosin rregulla më të forta për platformat dixhitale.
Përdorimi problematik i internetit përfshin një sërë sjelljesh, si lojërat e fatit online, videolojërat, pornografia, rrjetet sociale dhe blerjet në internet. Këto aktivitete nuk janë domosdoshmërisht të dëmshme, por konsiderohen problematike kur ndërhyjnë në jetën e përditshme ose zhvillohen në varësi dhe çrregullime klinike.
Sipas raportit, personat që përballen me këtë fenomen kanë më shumë gjasa të shfaqin edhe probleme të shëndetit mendor, përfshirë çrregullimin e deficitit të vëmendjes dhe hiperaktivitetit (ADHD), depresionin, ankthin, çrregullimin obsesiv-kompulsiv (OCD), çrregullimet e gjumit dhe të ushqyerjes, si dhe mendime apo sjellje vetëdëmtuese.
Pasojat mund të përfshijnë gjithashtu konflikte ndërpersonale, vetmi, probleme në marrëdhëniet familjare, rënie të rezultateve akademike dhe produktivitetit në punë, si dhe lodhje emocionale.
Të rinjtë, banorët e vendeve me të ardhura të ulëta dhe të mesme, si dhe personat me probleme të shëndetit mendor konsiderohen ndër grupet më të rrezikuara.
Ekspertët theksojnë se rreziku nuk lidhet vetëm me dobësitë individuale, por edhe me mënyrën se si janë projektuar platformat dixhitale. Funksione si lëvizja e pafundme e përmbajtjes (infinite scroll), riprodhimi automatik i videove (autoplay), njoftimet e vazhdueshme dhe algoritmet e personalizuara mund t’i mbajnë përdoruesit online për periudha të gjata dhe të nxisin sjellje kompulsive.
Për këtë arsye, autorët e raportit kërkojnë që përgjegjësia të mos rëndojë vetëm mbi përdoruesit, por edhe mbi kompanitë që krijojnë dhe menaxhojnë këto platforma.
Ndër rekomandimet kryesore janë kufizimi i funksioneve me rrezik të lartë, auditimi i pavarur i algoritmeve, vendosja e rregullave detyruese për kufizimet e moshës dhe marketingun, si dhe kalimi nga vetërregullimi vullnetar i kompanive drejt standardeve ligjore të zbatueshme.
Studiuesit paralajmërojnë se masat që përqendrohen vetëm te kufizimi i moshës për përdorimin e rrjeteve sociale mund të mos jenë të mjaftueshme, nëse nuk trajtohen edhe mekanizmat që nxisin qëndrimin e vazhdueshëm online.
Edhe pse kërkimet mbi këtë fenomen vijojnë, ekspertët vlerësojnë se provat ekzistuese janë të mjaftueshme për të ndërmarrë masa parandaluese dhe për të ndërtuar një qasje të koordinuar ndërkombëtare.
“Qëllimi duhet të jetë vendosja e shëndetit publik mbi interesat e industrisë, për të reduktuar dëmet shoqërore të përdorimit problematik të internetit”, përfundojnë autorët e raportit. /skyweb.al
















