Procesi i rivlerësimit të pasurive të paluajtshme ndryshon ndjeshëm kur bëhet fjalë për prona që nuk figurojnë të regjistruara në regjistrat kadastralë ose ndodhen në zona pa përfunduar regjistrimin fillestar. Në këto raste, procedura është më komplekse dhe përfshin hapa shtesë përpara se qytetari të mund të përfitojë nga skema e tatimit të reduktuar.
Kur një pasuri ndodhet në një zonë që i është nënshtruar regjistrimit fillestar, por nuk rezulton e regjistruar, individi duhet fillimisht të aplikojë në portalin e Albania për regjistrimin e pronës, sipas parashikimeve të ligjit për kadastrën dhe vendimeve përkatëse për tarifat e shërbimeve. Vetëm pasi prona të regjistrohet në regjistrin kadastral, lind e drejta për të vijuar me rivlerësimin.
Sipas TvScan, situata është ndryshe për pasuritë që ndodhen në zona ku regjistrimi fillestar nuk ka përfunduar. Në këtë rast, vlera e rivlerësimit pasqyrohet përkohësisht në regjistrat hipotekarë ose në kartela jopërfundimtare, duke shënuar datën, shumën dhe referencën përkatëse. Këto të dhëna transferohen në kartelat përfundimtare vetëm pas përfundimit të procesit të regjistrimit fillestar dhe verifikimit të ligjshmërisë së titullit.
Nëse gjatë këtij procesi titulli i pronësisë refuzohet dhe individi nuk njihet si pronar ligjor, vlera e rivlerësimit nuk pasqyrohet dhe shuma e paguar nuk kthehet, duke krijuar një risk financiar për qytetarin që mund të paguajë pa përfituar nga rivlerësimi.
Sa i përket mënyrës së kryerjes, rivlerësimi realizohet përmes aplikimit në Kadastër sipas çmimeve minimale fiskale ose përmes një eksperti të licencuar që mund të përcaktojë një vlerë më të lartë, por jo më të ulët se referenca. Aplikimi bëhet online dhe pas verifikimit gjenerohet fatura e tatimit.
Tatimi është 5% mbi diferencën mes vlerës së re dhe vlerës së mëparshme të regjistruar, ndërsa regjistrimi i vlerës së re kryhet vetëm pasi të jetë paguar detyrimi. Tarifat e shërbimit variojnë nga 3,500 lekë deri në 10,000 lekë në varësi të shumës së tatimit, ndërsa për ndërtesat aplikohet edhe amortizimi prej 1% në vit deri në kufirin 30%.
Rivlerësimi konsiderohet veçanërisht i dobishëm për ata që planifikojnë të shesin pronën, pasi ul tatimin mbi fitimin, por për pasuritë pa tituj të konsoliduar mbetet një proces me pasiguri ligjore dhe financiare. Në tërësi, udhëzimi përcakton një mekanizëm të detajuar për reflektimin e vlerave të reja, por për këto kategori pronash përfitimi varet nga përfundimi me sukses i regjistrimit të pronësisë.
