Buxheti i shtetit për 5-mujorin e parë të vitit 2025 ka dalë sërish me suficit të ndjeshëm, duke reflektuar jo vetëm performancën e lartë në të ardhura, por edhe një ngërç të vazhdueshëm në ekzekutimin e shpenzimeve publike. Kjo situatë, e përsëritur vit pas viti, po shoqërohet me një fenomen të ri: frika e administratës për të firmosur, nën trysninë e operacioneve të bujshme të SPAK ndaj abuzimeve me fondet publike.
Të dhënat zyrtare të Ministrisë së Financave tregojnë se për periudhën janar–maj 2025, janë arkëtuar rreth 305.9 miliardë lekë, ose 100.2 % e planit, duke sjellë një suficit buxhetor prej 40.41 miliardë lekësh. Në krahasim me të njëjtën periudhë të vitit 2024, janë mbledhur 18.7 miliardë lekë më shumë, që përkthehet në rreth 187 milionë euro shtesë.
Rritje në të ardhura, por jo në investime
Performanca më e lartë është shënuar në të ardhurat nga TVSH-ja, të lidhura drejtpërdrejt me konsumin, të cilat janë rritur me 31.5 %, duke tejkaluar planin me 11.5 % dhe duke sjellë në arkë 30.5 miliardë lekë. Rritje të ndjeshme kanë pasur edhe të ardhurat nga tatimi mbi të ardhurat personale me 27.2 %, të nxitura nga rritja e pagave dhe deklarimi elektronik i të dhënave për punonjësit (DIVA).
Gjithashtu, kontributet për sigurimet shoqërore dhe shëndetësore kanë sjellë në buxhet 73.5 miliardë lekë, me një rritje prej 12.2 % në krahasim me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.
Por ndërsa të ardhurat po rriten, shpenzimet publike ngecin. Për 5-mujorin, janë realizuar 265.52 miliardë lekë, ose 95.4 % e planit. Në veçanti, shpenzimet kapitale, që lidhen me investimet dhe projektet infrastrukturore, arritën vetëm 21.23 miliardë lekë, me një rritje modeste prej 2.2 % krahasuar me vitin e kaluar, një nivel shumë i ulët për një vend me nevoja të larta zhvillimi, raporton skyweb.al.
Administrata publike “paralizohet” nga frika për të firmosur
Një pjesë e konsiderueshme e parave të dala “tepër” në buxhet lidhen me pasigurinë e zyrtarëve për të nënshkruar vendime që lidhen me prokurime, kontrata apo ekzekutim fondesh, për shkak të klimës së frikës që ka krijuar vala e hetimeve të SPAK në institucionet shtetërore.
Frika nga hetimet penale, sidomos për shkelje në procedurat e shpenzimeve publike, ka sjellë bllokim të vendimmarrjes administrative, ku zyrtarët shmangin përgjegjësitë për të mos u bërë “pre” e ndonjë hetimi të ardhshëm. Kjo po shfaq pasoja konkrete në vonesa të projekteve, ngecje në tenderime dhe mosrealizim të investimeve që janë planifikuar e miratuar me buxhet.
Në mungesë të një administrate që merr përgjegjësi vendimmarrjeje dhe të një sistemi të qartë kontrolli që nuk nxit frikë por profesionalizëm, paratë vazhdojnë të mblidhen, por nuk shpenzohen. Dhe kjo nuk është vetëm një çështje teknike, por një zhvillim që po i kushton zhvillimit të vendit. /skyweb.al
