Ngrënia e ushqimeve të vogla gjatë mbrëmjes mund të duket si një zakon i padëmshëm, por ekspertët paralajmërojnë se ajo mund të ndikojë më shumë nga sa mendohet në peshën trupore, metabolizmin dhe nivelin e sheqerit në gjak.
Sipas dietologëve, rëndësi nuk ka vetëm se çfarë hamë, por edhe në çfarë ore e konsumojmë ushqimin. Kjo vlen sidomos për ushqimet që merren vonë në mbrëmje, pak para gjumit, kur organizmi është duke kaluar gradualisht në fazën e pushimit.
Dietologia Lindsey DeSoto shpjegon se një “snack” në mbrëmje mund të jetë i pranueshëm nëse ka uri reale, por konsumimi i shpeshtë i ushqimit vonë natën mund të ndikojë në shtimin e peshës. Sipas saj, studimet tregojnë se trupi mund ta përpunojë ushqimin më mirë në pjesën e parë të ditës.
Arsyeja lidhet me ritmin cirkadian, pra me “orën e brendshme” të organizmit, e cila rregullon ciklin e gjumit dhe zgjimit. Gjatë ditës, trupi prodhon hormone që lidhen me urinë, energjinë dhe gjendjen e vigjilencës. Ushqimi në orët e vona mund ta çrregullojë këtë proces natyral.
Sipas ekspertëve të Johns Hopkins Medicine, kur koha e ngrënies nuk përputhet me ciklin gjumë-zgjim, mund të ndryshojë edhe ritmi cirkadian. Kjo ndikon në mënyrën se si organizmi përpunon lëndët ushqyese, përfshirë sheqernat dhe yndyrnat.
Të dhënat shkencore e mbështesin këtë qasje. Studiues nga Shkolla e Mjekësisë e Harvardit kanë konstatuar se ngrënia vonë gjatë ditës jo vetëm që nuk e ul urinë, por mund ta rrisë atë. Personat që hanin më vonë kishin nivele më të ulëta të leptinës, hormonit që krijon ndjesinë e ngopjes, ndërsa digjnin kalori me ritëm më të ngadaltë.
Studiuesja Nina Vujović, nga Programi i Mjekësisë së Kronobiologjisë, ka theksuar se konsumimi i ushqimit katër orë më vonë gjatë ditës ndikon ndjeshëm te ndjenja e urisë, te mënyra se si digjen kaloritë dhe te depozitimi i yndyrës.
Një tjetër problem lidhet me nivelin e sheqerit në gjak. Konsumimi i ushqimeve, veçanërisht i karbohidrateve, para gjumit mund të shkaktojë rritje të menjëhershme të glukozës. Kjo ndodh sepse gjatë natës organizmi prodhon më pak insulinë, hormonin që ndihmon në rregullimin e sheqerit në gjak.
Në të njëjtën kohë, melatonina, hormoni që ndihmon gjumin, mund të ndikojë negativisht në ndjeshmërinë e organizmit ndaj insulinës. Dietologia Christina Manian shpjegon se prodhimi natyral i melatoninës mund të ulë sekretimin e insulinës ose ndjeshmërinë ndaj saj, duke e bërë më të vështirë për organizmin përpunimin e glukozës pas ngrënies gjatë natës.
Ekspertët theksojnë se ushqimet mes vakteve nuk janë domosdoshmërisht të dëmshme. Ato mund të jenë pjesë e një diete të balancuar, nëse konsumohen në kohën e duhur dhe me zgjedhje të përshtatshme ushqimore.
Koha më e mirë për një ushqim të vogël është paraditja ose pasditja, sidomos kur ka uri reale, rënie energjie dhe ende shumë kohë deri te vakti i radhës. Sipas DeSoto, një ushqim mes vakteve duhet të merret kur trupi e kërkon realisht dhe jo si zakon automatik para gjumit.
Zgjedhja e ushqimeve është po aq e rëndësishme. Ekspertët rekomandojnë produkte të pasura me proteina dhe fibra, si mollë me gjalpë bajamesh ose kikiriku, humus me perime apo djathë të freskët. Këto ushqime japin më shumë ndjesi ngopjeje dhe ndihmojnë në shmangien e teprimit me ushqim gjatë ditës.
Në këtë mënyrë, paralajmërimi kryesor i specialistëve është i qartë: problemi nuk është vetëm te sasia apo lloji i ushqimit, por edhe te ora kur ai konsumohet. Ngrënia vonë në mbrëmje mbetet një nga zakonet që mund të rëndojë metabolizmin, të favorizojë shtimin në peshë dhe të ndikojë në rritjen e sheqerit në gjak.
