Një “atlas i trupit” i fuqizuar nga inteligjenca artificiale (AI) po i ndihmon shkencëtarët të studiojnë obezitetin, duke u mundësuar të shohin efektet e tij në të gjithë trupin në një pamje të vetme, në vend që të analizojnë çdo organ veçmas.
Një mjet i ri i inteligjencës artificiale ka hartëzuar mënyrën se si obeziteti ndikon në të gjithë trupin në nivel qelizor, duke zbuluar dëmtime të përhapura shumë përtej indeve dhjamore. Studimi, i publikuar në Nature, u udhëhoq nga studiues në Helmholtz Munich, Ludëig Maximilian University of Munich dhe institucione bashkëpunuese.
Kuadri i AI-së, i quajtur MouseMapper, krijon një “atlas” të detajuar 3D të të gjithë trupit. Ai identifikon organe, nerva dhe qeliza imunitare në dhjetëra miliona struktura njëkohësisht.
Deri tani, shkencëtarët mund të studionin ndryshimet e sëmundjeve vetëm organ pas organi. Ky sistem lejon një pamje të plotë të trupit në një analizë të vetme. Për të krijuar atlasin, studiuesit etiketuan nervat dhe qelizat imunitare te minjtë duke përdorur shënues fluoreshentë. Më pas, kafshët iu nënshtruan teknikave të “pastrimit të indeve”, të cilat i bënë trupat optikisht transparentë duke ruajtur sinjalet fluoreshente.
Mikroskopia speciale me “light-sheet” prodhoi skanime 3D me rezolucion të lartë të trupave të plotë. AI më pas analizoi automatikisht imazhet dhe hartëzoi 31 organe dhe lloje indesh.
Kjo u lejoi studiuesve të shohin se ku ndodhin inflamacioni dhe dëmtimet strukturore në të gjithë trupin në të njëjtën kohë.
Ekipi e testoi sistemin te minjtë e ushqyer me një dietë të pasur me yndyrë. Këto kafshë zhvilluan obezitet dhe ndryshime metabolike të ngjashme me ato te njerëzit.
Rezultatet treguan inflamacion të përhapur dhe ndryshime në inde në disa organe, përfshirë indin dhjamor, mëlçinë dhe muskujt.
Por zbulimet më të papritura u panë në sistemin nervor. Studiuesit zbuluan ndryshime të mëdha strukturore në nervin trigeminal, i cili kontrollon ndjeshmërinë e fytyrës. Te minjtë obezë, nervi kishte më pak degëzime dhe mbaresa nervore.
Kjo sugjeronte një humbje të funksionit normal shqisor. Testet e sjelljes konfirmuan se minjtë reagonin më pak ndaj prekjes dhe stimulimit.
Shkencëtarët më pas analizuan mostra indesh njerëzore nga persona me obezitet. Ata gjetën ndryshime të ngjashme molekulare në ganglionin trigeminal, qendra nervore e lidhur me ndjeshmërinë e fytyrës.
Kjo sugjeron se dëmtimi nervor i lidhur me obezitetin, i vërejtur te minjtë, mund të ndodhë edhe te njerëzit.
Studiuesit thonë se kjo platformë mund të transformojë mënyrën se si studiohen sëmundjet komplekse. Në vend që të fokusohet në një organ të vetëm, shkencëtarët tani mund të shqyrtojnë se si sëmundjet ndikojnë në të gjithë trupin si një sistem i ndërlidhur. /skyweb.al
