Vonesat në pagesën e faturave mes bizneseve, por edhe mes bizneseve dhe institucioneve publike, do të sjellin automatikisht kamatëvonesë. Qeveria ka propozuar ndryshime në ligjin për pagesat e vonuara në detyrimet kontraktore dhe tregtare, duke vendosur afate më të qarta për shlyerjen e faturave dhe duke forcuar pozitën e kreditorit.
Ndryshimet nuk prekin vetëm rastet kur shteti i detyrohet biznesit privat. Ato vlejnë edhe për marrëdhëniet mes vetë bizneseve.
Në projektligjin që ka konsyultuar skyweb.al parashikohet se, në transaksionet tregtare ndërmjet sipërmarrjeve, kreditori ka të drejtë të përfitojë kamatëvonesë pa qenë e nevojshme të dërgojë më parë njoftim apo kujtesë për pagesë, nëse ka përmbushur detyrimet e tij dhe nuk është paguar në afat.
Kur afati i pagesës është përcaktuar në kontratë, kamatëvonesa nis nga dita pas përfundimit të këtij afati. Nëse kontrata nuk ka një datë të qartë pagese, kamatëvonesa llogaritet automatikisht pas 30 ditëve nga marrja e faturës ose e një kërkese të njëvlershme për pagesë.
Në rastet kur data e faturës është e pasigurt, afati llogaritet nga marrja në dorëzim e mallrave ose shërbimeve.
Për marrëdhëniet mes bizneseve, afati i pagesës në kontratë nuk mund të kalojë 60 ditë kalendarike, përveç rasteve kur palët bien dakord shprehimisht ndryshe dhe ky afat nuk është qartësisht i padrejtë ndaj kreditorit.
Më të forta janë rregullat kur debitori është autoritet publik. Në këto raste, afati i pagesës nuk mund të kalojë 30 ditë kalendarike.
Ai mund të zgjatet deri në 60 ditë vetëm nëse kjo është parashikuar shprehimisht në kontratë dhe justifikohet nga natyra ose veçoritë e veçanta të kontratës.
Projektligji synon të ndalë edhe zvarritjet përmes procedurave të kolaudimit apo marrjes në dorëzim të mallrave dhe shërbimeve.
Kur ligji ose kontrata parashikon një procedurë të tillë, ajo nuk mund të zgjasë më shumë se 30 ditë kalendarike. Çdo kusht kontraktor ose dokument tenderi që parashikon afat më të gjatë shpallet i pavlefshëm.
Po ashtu, data e marrjes së faturës nuk mund të jetë më objekt marrëveshjeje mes debitorit dhe kreditorit. Çdo kusht kontraktor që synon shtyrjen e kësaj date është i pavlefshëm. Kjo mbyll një nga hapësirat që mund të përdorej për të shtyrë artificialisht nisjen e afatit të pagesës.
Në relacionin shpjegues, qeveria argumenton se ndryshimet bëhen për përafrimin e plotë të ligjit shqiptar me direktivën e Bashkimit Evropian për luftën kundër pagesave me vonesë në transaksionet tregtare. Relacioni thekson se vonesat në pagesa dëmtojnë likuiditetin e sipërmarrjeve dhe konkurrueshmërinë e bizneseve shqiptare, veçanërisht ndërmarrjet e vogla dhe të mesme.
Një tjetër ndryshim është zgjerimi i përkufizimit të “sipërmarrjes”. Në këtë kategori përfshihen jo vetëm shoqëritë tregtare, por edhe personat fizikë, tregtarët individë dhe profesionet e lira, kur veprojnë në kuadër të veprimtarisë së tyre ekonomike apo profesionale.
Projektligji parashikon gjithashtu se detyrimi i papaguar, së bashku me kamatëvonesat dhe shpenzimet për rikthimin e kredisë, mund të vihet në ekzekutim të detyrueshëm. Gjykata duhet të lëshojë urdhrin e ekzekutimit brenda 90 ditëve kalendarike nga paraqitja e kërkesës, nëse debia ose elemente të procedurës nuk kundërshtohen. /skyweb.al
