Ekspozimi i njëkohshëm ndaj kimikateve toksike dhe efekteve të ndryshimeve klimatike mund të krijojë një ndikim të përforcuar, duke rritur dëmtimet në sistemin riprodhues dhe duke kontribuar në rënien globale të fertilitetit, sipas një analize të publikuar nga The Guardian që bazohet në kërkime shkencore të rishikuara.
Studimi përmbledh literaturën ekzistuese mbi mënyrën se si kimikatet që ndërhyjnë në sistemin endokrin, të pranishme shpesh në plastikë, ndërveprojnë me faktorë klimatikë si stresi nga nxehtësia, duke ndikuar negativisht në pjellorinë e njerëzve, kafshëve dhe organizmave të tjerë.
Sipas autores kryesore, Susanne Brander nga Universiteti Shtetëror i Oregonit, edhe pse efektet e secilit faktor janë studiuar veçmas, dihet shumë pak për ndikimin e tyre të kombinuar. Megjithatë, provat sugjerojnë se bashkëveprimi i tyre mund të jetë edhe më i dëmshëm dhe konsiderohet shqetësues.
Një raport i mëhershëm nga Instituti për Metrikat dhe Vlerësimin e Shëndetit në Universitetin e Uashingtonit paralajmëroi se deri në vitin 2050, shumica e vendeve do të kenë norma lindshmërie nën nivelin e zëvendësimit.
Ndërkohë, studiuesja Shanna Swan ka vërejtur një rënie mbi 50% të përqendrimit të spermës tek meshkujt në vendet perëndimore gjatë katër dekadave të fundit.
Studimi i ri fokusohet te kimikatet që prishin ekuilibrin hormonal, si mikroplastikat, bisfenoli, ftalatet dhe PFAS, të cilat lidhen me probleme serioze riprodhuese dhe konsiderohen faktorë të mundshëm në uljen e fertilitetit. Këto substanca janë të përhapura në produktet e përditshme, duke e bërë ekspozimin e vazhdueshëm pothuajse të pashmangshëm.
Efektet e tyre janë të ngjashme në shumë organizma: për shembull, ftalatet lidhen me deformime të spermës tek jovertebrorët, ndikime në prodhimin e saj tek brejtësit dhe ulje të numrit të spermatozoideve tek njerëzit. PFAS gjithashtu ndikojnë në cilësinë e spermës dhe shkaktojnë çrregullime hormonale.
Nga ana tjetër, faktorët klimatikë si rritja e temperaturave, ulja e oksigjenit dhe stresi termik janë të lidhur me përkeqësimin e fertilitetit. Stresi nga nxehtësia ndikon në hormonet dhe proceset riprodhuese, ndërsa ndryshimet e temperaturës mund të ndikojnë edhe në raportin gjinor të pasardhësve në disa specie.
Studimi analizon efektet e kombinuara të këtyre faktorëve në specie të ndryshme. Për shembull, tek zogjtë, ekspozimi ndaj temperaturave të larta dhe kimikateve të ndryshme mund të çojë në spermë jonormale, rritje të vdekshmërisë së të vegjëlve, deformime të organeve riprodhuese dhe ulje të popullsisë.
Në përfundim, studiuesit theksojnë se adresimi i këtyre sfidave kërkon masa të gjera, përfshirë reduktimin e ndotjes kimike dhe frenimin e ndryshimeve klimatike. /skyweb.al
