Tregjet financiare botërore po përballen me një nga valët më të forta të shitjeve të viteve të fundit, ndërsa frika nga një flluskë në sektorin e inteligjencës artificiale dhe perspektiva e rritjes së normave të interesit në SHBA kanë shkaktuar humbje masive në bursa.
Sipas një analize të Reuters, nga kulmi i regjistruar në gusht 2026, kapitalizimi i tregjeve globale të aksioneve është tkurrur me afro 9 trilionë dollarë, një shumë që pasqyron rënien e vlerës së kompanive të listuara në bursa.
Goditja më e fortë është regjistruar në sektorin e teknologjisë, ku investitorët po vënë gjithnjë e më shumë në pikëpyetje nëse investimet gjigante në inteligjencën artificiale do të prodhojnë fitimet që justifikojnë vlerësimet aktuale të kompanive.
Për vite me radhë, pritshmëritë për zhvillimin e inteligjencës artificiale kanë qenë ndër motorët kryesorë të rritjes së bursave. Por shqetësimet për kostot e larta, financimin përmes borxhit dhe kthimin e investimeve kanë ndryshuar ndjeshëm sentimentin e tregjeve.
Frika është përforcuar nga pritshmëritë për politika monetare më të ashpra në SHBA, ku inflacioni vijon të mbetet shqetësim për Rezervën Federale.
Tajvani humbet mbi 1 trilion dollarë, goditje e rëndë në Azi
Tregjet aziatike kanë marrë një nga goditjet më të mëdha të kësaj vale shitjesh.
Bursa e Tajvanit humbi rreth 17% të vlerës vetëm gjatë javës, duke regjistruar rënien më të fortë javore që prej fillimit të viteve 1990.
Sipas të dhënave të LSEG, kapitalizimi i tregut tajvanez është zvogëluar me rreth 1.12 trilionë dollarë krahasuar me rekordin e 6 tetorit.
Tajvani është një nga qendrat më të rëndësishme botërore të prodhimit të çipave elektronikë, komponentë thelbësorë për zhvillimin e sistemeve të inteligjencës artificiale.
Rënia është përhapur edhe në tregjet e Japonisë dhe Koresë së Jugut, ku kompanitë e teknologjisë dhe prodhuesit e gjysmëpërçuesve kanë qenë ndër më të goditurit.
Wall Street në korrigjim, Nasdaq humbet mbi 5% brenda një dite
Shitjet masive kanë goditur edhe bursat amerikane, ku sesioni i së premtes, 20 nëntor, përfundoi me humbje të mëdha.
Indeksi S&P 500 ra me 3.7%, ndërsa Dow Jones humbi 1.93% të vlerës.
Goditjen më të rëndë e mori Nasdaq, indeksi ku kanë peshë të madhe kompanitë e teknologjisë, i cili u rrëzua me 5.28% brenda një dite.
S&P 500 dhe Dow Jones kanë hyrë tashmë në territorin e korrigjimit, që nënkupton një rënie prej më shumë se 10% nga nivelet e tyre rekord.
Ndërkohë, Nasdaq ka humbur të gjithë rritjen e regjistruar gjatë këtij viti dhe ka kaluar në territor negativ.
Presioni mbi kompanitë e inteligjencës artificiale u shtua edhe pas debutimit në bursë të Anthropic, i cili nuk arriti të rikthente besimin e investitorëve. Aksionet e kompanisë ranë 9.1% gjatë sesionit të së premtes, ndërsa Nvidia humbi 13.8%.
Evropa nuk i shpëton valës së shitjeve
Edhe bursat evropiane kanë regjistruar humbje të konsiderueshme.
Indeksi pan-evropian STOXX 600 ra me 2% të premten dhe mbylli javën me një humbje prej më shumë se 5.7%, rezultati më i dobët javor që prej marsit 2025.
Sektori evropian i teknologjisë humbi 5.4% vetëm gjatë sesionit të fundit, ndërsa kompanitë e lidhura me prodhimin e çipave u goditën veçanërisht rëndë.
Trazirat janë përhapur edhe në tregjet e lëndëve të para. Bakri, i cili kishte përfituar nga kërkesa e lartë për ndërtimin e qendrave të të dhënave, po regjistron rënien më të fortë javore që prej prillit 2025.
Edhe ari, që zakonisht shihet si një investim i sigurt gjatë krizave, është përballur me shitje, ndërsa dollari amerikan është forcuar ndjeshëm.
Sipas Reuters, indeksi VIX, i njohur si matësi i frikës në Wall Street, arriti të premten nivelin 30 pikë, më të lartin që prej fundit të marsit në momentin e raportimit.
Shqetësimi kryesor i investitorëve tashmë nuk lidhet vetëm me një korrigjim të çmimeve të aksioneve teknologjike, por me rrezikun që shitjet të përhapen në pjesën tjetër të sistemit financiar.
Rënia e kapitalizimit me afro 9 trilionë dollarë nuk nënkupton se kjo shumë është tërhequr fizikisht nga tregjet, por se vlera e tregut e aksioneve ka rënë në këto përmasa.
Megjithatë, zhvillimet tregojnë një ndryshim të fortë në pritshmëritë e investitorëve, të cilët pas viteve të optimizmit për inteligjencën artificiale po kërkojnë prova më konkrete se investimet miliardëshe në këtë teknologji mund të përkthehen në fitime të qëndrueshme./skyweb.al
















