Më shumë se dy të tretat e të rinjve në Evropë kanë përjetuar vështirësi gjatë fëmijërisë, që variojnë nga dhuna në familje deri te vdekja e një prindi, duke i ekspozuar ata ndaj një shëndeti mendor dhe një cilësie jete më të dobët edhe shumë vite më vonë, sipas një raporti të ri nga Zyra Rajonale për Evropën e Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH).
Më shumë se një në pesë të rinj të rritur raportuan se kishin përjetuar katër ose më shumë përvoja të pafavorshme gjatë fëmijërisë.
“Kur një fëmijë rritet në një mjedis me dhunë ose në një familje në krizë, nuk duhet të habitemi që pasojat e ndjekin atë edhe në shkollë, në tregun e punës dhe në marrëdhëniet e tij vite më vonë”, tha Natasha Azzopardi-Muscat, drejtoreshë e sistemeve shëndetësore në OBSH/ Evropë.
Ajo shtoi se përmasat e këtij problemi shpesh anashkalohen dhe se pasojat shtrihen në shumë aspekte të jetës së njerëzve.
“Ky nuk është thjesht një problem i shëndetit mendor. Është një çështje sociale dhe ekonomike dhe kërkon përfshirjen e çdo sektori, jo vetëm të shërbimeve shëndetësore”, tha Azzopardi-Muscat.
Raporti anketoi më shumë se 26,000 të rinj të moshës 18 deri në 30 vjeç në të gjithë Evropën, gjatë periudhës nga nëntori 2025 deri në janar 2026. Studimi mati ekspozimin ndaj nëntë formave të vështirësive gjatë fëmijërisë, si abuzimi fizik, emocional ose seksual, neglizhenca fizike, përdorimi i substancave në familje, sëmundjet mendore në familje, ndarja ose vdekja e prindërve dhe dëshmimi i dhunës në familje.
“Gjetjet janë jashtëzakonisht të njëjta. Përvojat e pafavorshme gjatë fëmijërisë janë në themel të rezultateve më të dobëta shëndetësore, sociale dhe ekonomike te të rinjtë e rritur në të gjithë Evropën”, tha Mark Bellis nga Universiteti Liverpool John Moores dhe drejtues akademik i studimit.
Përvojat më të zakonshme ishin ndarja ose vdekja e prindërve, dëshmimi i dhunës në familje dhe përjetimi i abuzimit emocional.
Ekspozimi ndaj stresit kronik në fëmijërinë e hershme, i cili mund të shkaktohet nga këto përvoja të pafavorshme, dëmton zhvillimin e trurit, pengon rregullimin emocional dhe ndryshon mënyrën se si sistemi fiziologjik i trupit reagon ndaj stresit, theksoi raporti.
Të rinjtë që raportuan katër ose më shumë përvoja të pafavorshme gjatë fëmijërisë kishin nivele dukshëm më të larta të dhimbjes fizike ose shqetësimit, vështirësi në kryerjen e aktiviteteve të përditshme, si puna ose studimi, probleme me lëvizjen dhe vështirësi në kujdesin për veten.
Mes atyre që raportuan se kishin përjetuar katër ose më shumë përvoja të tilla, 76.3% thanë se gjatë vitit të kaluar kishin ndier se kishin pasur nevojë për mbështetje profesionale për shëndetin mendor. Në krahasim, kjo shifër ishte 36.7% tek ata që nuk kishin raportuar asnjë përvojë të tillë.
Megjithatë, të rinjtë që kishin qenë më të ekspozuar ndaj përvojave të dëmshme kishin gjithashtu më shumë gjasa të raportonin se nuk kishin marrë mbështetjen e shëndetit mendor për të cilën mendonin se kishin nevojë, paralajmëroi raporti.
Pa parandalim efektiv dhe ndërhyrje të hershme, përvojat e dëmshme kanë tendencë të përsëriten nga një brez në tjetrin, paralajmëruan autorët.
Të rriturit e prekur nga vështirësitë e fëmijërisë përballen me rrezik më të lartë që edhe fëmijët e tyre të rriten në kushte të karakterizuara nga vështirësi financiare, dhunë në familje dhe probleme të shëndetit mendor të prindërve.
Pavarësisht kësaj tabloje shqetësuese, raporti vuri në dukje se edhe personat që kanë përjetuar një numër më të madh vështirësish mund të arrijnë rezultate pozitive në jetë.
Lajmi i mirë, sipas Bellis, është se përvojat e pafavorshme gjatë fëmijërisë mund të parandalohen dhe pasojat e tyre mund të zvogëlohen.
“Me mbështetjen e politikëbërësve, investimi në fëmijëri më të sigurta dhe më të pasura me kujdes e mbështetje do të ndihmojë në krijimin e popullatave më të shëndetshme, komuniteteve më të forta dhe një të ardhmeje më të begatë për Evropën”, shtoi ai.
