• Kreu
  • Aktualitet
  • Fokus
  • Ekonomi
  • Turizëm
  • Aviacion
  • Shëndet
  • OP-ED
  • Kush jemi ne
  • Politika e Privatësisë
E shtunë, 21 Nëntor, 2026
  • Hyr
SkyWeb.al
  • Kreu
  • Aktualitet
  • Fokus
  • Ekonomi
  • Turizëm
  • Aviacion
  • Shëndet
  • OP-ED
Nuk u gjet asnjë rezultat
Shiko të gjitha
SkyWeb.al
  • Kreu
  • Aktualitet
  • Fokus
  • Ekonomi
  • Turizëm
  • Aviacion
  • Shëndet
  • OP-ED
Nuk u gjet asnjë rezultat
Shiko të gjitha
SkyWeb.al
Nuk u gjet asnjë rezultat
Shiko të gjitha
Kreu Shëndet

Nga tabu në traditë, zakoni italian i fshirjes së salcës në pjatë me bukë kthehet në ritual

Editor Nga Editor
21 Nëntor, 2026
në Shëndet
A A
Nga tabu në traditë, zakoni italian i fshirjes së salcës në pjatë me bukë kthehet në ritual
Share on FacebookShare on WhatsApp

Një zakon i hershëm i tryezës italiane, zhytja e një cope buke në salcën e mbetur në pjatë, dikur konsiderohej mungesë edukate në ambiente formale. Sot, ky ritual është kthyer në një mënyrë për të shprehur kënaqësinë ndaj ushqimit dhe për të mos shpërdoruar asgjë.

I njohur në Itali si “fare la scarpetta”, zakoni konsiston në përdorimin e bukës për të mbledhur salcën e mbetur nga makaronat, vajin dhe uthullën nga sallata apo lëngjet e tjera në pjatë.

Shprehja përkthehet fjalë për fjalë si “të bësh këpucën e vogël”, ndërsa origjina e saj mbetet e paqartë. Sipas historianit të gastronomisë italiane, Luca Cesari, një nga gjurmët më të hershme të shkruara të këtij rituali daton në vitin 1871, në një revistë në dialektin romak.

Një tjetër dëshmi gjendet në një fjalor të dialektit të Abrucos të vitit 1885, çka sugjeron se zakoni mund të ketë rrënjë në Italinë Qendrore.

Sipas Cesari, hipoteza më bindëse për emërtimin lidhet me një shprehje dialektore që nënkuptonte “të bësh një shëtitje të vogël”, sikur copa e bukës të shëtiste nëpër pjatë duke mbledhur salcën.

Nga mungesa e edukatës në shenjë vlerësimi për ushqimin

Për një kohë të gjatë, scarpetta nuk shihej njësoj në të gjitha rajonet e Italisë. Në qytete si Torino, në veri të vendit, konsiderohej e papërshtatshme në tryezat formale.

Shefja e kuzhinës Gaia Enria kujton se prindërit e qortonin kur përdorte bukën për të mbledhur salcën nga pjata.

Në jug, veçanërisht në Pulia, tradita kishte një kuptim pothuajse të kundërt. Sipas shefes Somaia Hammad, lënia e ushqimit në pjatë mund të konsiderohej mungesë respekti, ndërsa përfundimi i çdo kafshate me bukë shihej si shenjë mirënjohjeje ndaj ushqimit dhe kundërshtim ndaj shpërdorimit.

Megjithatë, dallimet nuk lidhen vetëm me gjeografinë, por edhe me klasën shoqërore. Sipas Cesari, etiketat tradicionale të shtresave borgjeze nuk e miratonin prekjen e ushqimit me duar, ndaj edhe përdorimi i bukës për të pastruar pjatën shihej si sjellje e pahijshme.

Rikthimi i traditës dhe respekti për ushqimin

Qëndrimi ndaj scarpetta-s filloi të ndryshonte më gjerësisht gjatë gjysmës së dytë të shekullit XX, kur Italia rizbuloi vlerat e cucina povera – kuzhinës tradicionale të shtresave të varfra, e mbështetur te përbërësit e thjeshtë dhe përdorimi i plotë i ushqimit.

Me kalimin e kohës, shmangia e shpërdorimit nisi të shihej si një vlerë më e rëndësishme sesa respektimi i rregullave të ngurta të etikës në tryezë.

Sot, në shumë familje italiane, scarpetta është një gjest spontan dhe pjesë e pandashme e përvojës së të ngrënit. Për italianët, nuk është thjesht një mënyrë për të mos lënë ushqim në pjatë, por edhe një kompliment për atë që është gatuar.

Në fund të fundit, kur salca është e mirë, pse duhet lënë qoftë edhe një pikë në pjatë?

/skyweb.al

Artikulli para

Peshk dhe vezë në tavolinën e punës? Debatet dhe rregullat e pashkruara të drekës në zyrë

Editor

Editor

Nga Kategoria

Peshk dhe vezë në tavolinën e punës? Debatet dhe rregullat e pashkruara të drekës në zyrë
Shëndet

Peshk dhe vezë në tavolinën e punës? Debatet dhe rregullat e pashkruara të drekës në zyrë

21 Nëntor, 2026
Vetmia e gjatë rrit rrezikun e demencës, zbulon studimi i ri
Shëndet

Vetmia e gjatë rrit rrezikun e demencës, zbulon studimi i ri

21 Nëntor, 2026
ISHP apelon për vaksinim, kush rrezikohet më shumë nga gripi në këtë periudhë
Shëndet

ISHP apelon për vaksinim, kush rrezikohet më shumë nga gripi në këtë periudhë

20 Nëntor, 2026
IA rikrijon kujtimet e njerëzve me demencë, një mënyrë e re për të ruajtur historitë personale
Shëndet

IA rikrijon kujtimet e njerëzve me demencë, një mënyrë e re për të ruajtur historitë personale

20 Nëntor, 2026
Vaksina kundër HPV-së parandalon disa lloje kanceri, por vaksinimi i adoleshentëve mbetet i pabarabartë në Europë
Shëndet

Vaksina kundër HPV-së parandalon disa lloje kanceri, por vaksinimi i adoleshentëve mbetet i pabarabartë në Europë

20 Nëntor, 2026
Shpresë e madhe në luftën kundër kancerit të pankreasit, pilula e re zhduk tumoret te disa pacientë
Shëndet

Shpresë e madhe në luftën kundër kancerit të pankreasit, pilula e re zhduk tumoret te disa pacientë

20 Nëntor, 2026

Të Përzgjedhura

Misioni i parë pas 50 vitesh, NASA nis 4 astronautë në Hënë
Aktualitet

Misioni i parë pas 50 vitesh, NASA nis 4 astronautë në Hënë

Nga Editor
2 Prill, 2026
0

Katër astronautë u nisën të mërkurën nga Florida në kuadër të misionit Artemis II të NASA-s, një udhëtim rreth Hënës...

Lexo të plotë
Për herë të parë në Gjermani, trajtimi për talaseminë i jep fund transfuzioneve të gjakut

Për herë të parë në Gjermani, trajtimi për talaseminë i jep fund transfuzioneve të gjakut

1 Tetor, 2026
Çfarë tregon mbivlerësimi i lekut për ekonominë shqiptare?

Çfarë tregon mbivlerësimi i lekut për ekonominë shqiptare?

27 Korrik, 2026
The Sun: Nga Korfuzi drejt “Maldiveve të Evropës”, një udhëtim në jugun e Shqipërisë

The Sun: Nga Korfuzi drejt “Maldiveve të Evropës”, një udhëtim në jugun e Shqipërisë

21 Shtator, 2026
“Jemi me ju, mos na dëmtoni biznesin”, tregtarët e Tiranës u lënë mesazhe protestuesve

“Jemi me ju, mos na dëmtoni biznesin”, tregtarët e Tiranës u lënë mesazhe protestuesve

15 Tetor, 2026

Të Fundit

Nga tabu në traditë, zakoni italian i fshirjes së salcës në pjatë me bukë kthehet në ritual

Nga tabu në traditë, zakoni italian i fshirjes së salcës në pjatë me bukë kthehet në ritual

21 Nëntor, 2026
Peshk dhe vezë në tavolinën e punës? Debatet dhe rregullat e pashkruara të drekës në zyrë

Peshk dhe vezë në tavolinën e punës? Debatet dhe rregullat e pashkruara të drekës në zyrë

21 Nëntor, 2026
Vetmia e gjatë rrit rrezikun e demencës, zbulon studimi i ri

Vetmia e gjatë rrit rrezikun e demencës, zbulon studimi i ri

21 Nëntor, 2026
Presidenti Begaj: Pa gjuhë shqipe nuk ka atdhe, nuk ka Shqipëri, nuk ka shqiptari!

Presidenti Begaj: Pa gjuhë shqipe nuk ka atdhe, nuk ka Shqipëri, nuk ka shqiptari!

21 Nëntor, 2026
SkyWeb.al

Info

Skyweb.al është media online me profil ekonomik, e fokusuar në lajme të thelluara mbi ekonominë, financat, biznesin, turizmin dhe aviacionin civil.

Kontakt

Email: info@skyweb.al

NIPT: M51916003M

© 2026 SkyWeb.al - Zhvilluar nga eDigital.al

Nuk u gjet asnjë rezultat
Shiko të gjitha
  • Kreu
  • Aktualitet
  • Fokus
  • Ekonomi
  • Turizëm
  • Aviacion
  • Shëndet
  • OP-ED

© 2026 SkyWeb.al - Zhvilluar nga eDigital.al

Mirësevini!

Hyni në llogarinë tuaj.

Keni harruar fjalëkalimin?

Riktheni fjalëkalimin

Ju lutem shkruani username ose email

Hyr