Noti në lumenj dhe liqene po fiton gjithnjë e më shumë popullaritet, por reshjet e dendura, derdhjet e ujërave të zeza dhe ndotja nga aktiviteti bujqësor mund të çojnë në shpërthime sëmundjesh. Ja si të dalloni momentet kur rreziku për shëndetin është më i lartë, shkruan BBC.
Në një të shtunë të nxehtë vere, një radhë notarësh pret pranë një hyrjeje në lumin Tamiz në Londër. Të veshur me rroba të trasha për pas notit, ata kontrollojnë telefonat e tyre. Një aplikacion që monitoron ndotjen e ujit shfaq një paralajmërim me ngjyrë portokalli për cilësinë e ujit.
Disa e shpërfillin njoftimin, lënë telefonin mënjanë dhe futen në ujë, duke bërë shaka se do të marrin “pak vitaminë S” – ku “S” nënkupton ujërat e zeza (sewage). Të tjerë janë më të kujdesshëm. Ata nuhasin lumin, kujtojnë stuhinë që goditi qytetin një natë më parë dhe vendosin të mos notojnë.
Noti në ujëra natyrore, i njohur edhe si “wild swimming”, është përhapur ndjeshëm në dekadën e fundit në vende si Britania e Madhe, SHBA-ja dhe Australia. Popullariteti i tij është nxitur nga rrjetet sociale, fushatat që promovojnë kontaktin me natyrën dhe kërkimi për mënyra të lira për të përmirësuar mirëqenien mendore.
Studimet tregojnë se kalimi i kohës pranë ose në ujëra natyrore lidhet me shëndet më të mirë mendor dhe nivele më të ulëta stresi, edhe kur merren parasysh faktorë të tillë si aktiviteti fizik apo të ardhurat.
Megjithatë, autoritetet shëndetësore paralajmërojnë rregullisht për ndotjen dhe sëmundjet që mund të fshihen në lumenj dhe liqene. Kjo ngre pyetjen: sa i sigurt është në të vërtetë noti në ujëra natyrore dhe si mund ta gjykoni vetë nëse është e këshillueshme të futeni në ujë?
Ujërat e zeza, minjtë dhe algat toksike
Rreth dy shekuj më parë, moti i nxehtë i kombinuar me ndotjen ekstreme të lumit Tamiz krijoi një erë aq të rëndë, sa ngjarja hyri në histori si “Era e Madhe” (Great Stink). Indinjata publike detyroi autoritetet të ndërtonin një sistem të ri kanalizimesh për Londrën.
Sot, i njëjti lumë është i mbushur me notarë. Pamje të ngjashme shihen edhe në lumenj si Sena në Paris, Danubi apo Hudsoni në SHBA. Në Bazel të Zvicrës, disa kompani u dhurojnë punonjësve të rinj edhe një çantë të papërshkueshme nga uji në formë peshku, të njohur si “wickelfisch”, të cilën vendasit e përdorin kur notojnë në lumin Rin.
Lumenjtë, që dikur shërbenin si kanalizime të hapura, sot po konsiderohen gjithnjë e më shumë si vende të përshtatshme për not.
Parisi ka investuar rreth 1.4 miliardë euro për pastrimin e Senës, duke ndërtuar një rezervuar gjigant nëntokësor pranë Austerlitz-it, i cili mund të mbajë rreth 50 mijë metra kub ujë shiu afërsisht sa 20 pishina olimpike për të shmangur derdhjen e tij të drejtpërdrejtë në lumë.
Ndërkohë, Londra ka ndërtuar tunelin Tideway, një “superkanalizim” 25 kilometra të gjatë përgjatë Tamizit, me kapacitet për të grumbulluar rreth 1.6 milionë metra kub ujëra të përziera me shi dhe kanalizime, të cilat më pas trajtohen. Çdo vit, gjithashtu, shtohen zonat zyrtare të lejuara për larje.
Megjithatë, mjafton një stuhi verore për të përmbysur javë të tëra analizash pozitive. Cilësia e ujit shpesh përkeqësohet pas reshjeve të dendura. Në SHBA, rrjedhjet e ujërave të shiut dhe derdhjet e ujërave të zeza janë ndër shkaqet kryesore të ndotjes që detyrojnë autoritetet të mbyllin plazhet ose të paralajmërojnë qytetarët të mos lahen.
Janë raportuar edhe shpërthime të rëndësishme të sëmundjeve infektive te personat që notojnë në lumenj, sidomos kur ata gëlltisin ujë. Edhe kur monitorimet rutinë tregojnë se cilësia e ujit është e pranueshme, kushtet e ditës si reshjet apo ndotja e përkohshme mund të rrisin ndjeshëm rrezikun e sëmundjeve.
Studimet tregojnë një prirje të qartë: sa më shumë kontakt të ketë një person me ujin, veçanërisht nëse gëlltit ujë, aq më i lartë është rreziku për probleme gastrointestinale.
Rreziku është më i lartë në aktivitete si surfi, “coasteering” (ecje dhe not përgjatë brigjeve shkëmbore) dhe kajaku ekstrem. Fëmijët janë më të rrezikuar se të rriturit, pjesërisht sepse gjatë notit kanë më shumë gjasa të gëlltisin ujë. /skyweb.al
