Tregu shqiptar i pasurive të paluajtshme vlerësohet si mesatarisht i mbivlerësuar, por pa tiparet e një flluske klasike të financuar nga kreditimi i tepruar.
Rritja e çmimeve është mbështetur kryesisht nga turizmi, diaspora, remitancat, urbanizimi, investimet e huaja dhe përdorimi i pronës si ruajtëse vlere.
Çmimet e banesave janë rritur shumë më shpejt se pagat, duke e bërë blerjen e një apartamenti gjithnjë e më të vështirë për familjet shqiptare. Sipas analizës, në Tiranë duhen rreth 18 vite të ardhura për të blerë një apartament.
Indeksi kombëtar i çmimeve të banesave u rrit nga rreth 1 në vitin 2015 në 3.6 në vitin 2025, ndërsa pagat u rritën shumë më ngadalë.
Ndërtimi përfaqëson drejtpërdrejt rreth 12% të Prodhimit të Brendshëm Bruto, një nga nivelet më të larta në Europë. Megjithatë, kostot e ndërtimit janë rritur shumë më pak se çmimet e apartamenteve, duke treguar se faktori kryesor ka qenë kërkesa.
Remitancat u rritën nga rreth 1.29 miliardë euro në vitin 2015 në 2.27 miliardë euro në vitin 2024.
Edhe investimet e huaja janë orientuar gjithnjë e më shumë drejt sektorit të pasurive të paluajtshme, veçanërisht në Tiranë dhe në bregdet.
Kreditimi hipotekor po rritet, por një pjesë e konsiderueshme e pronave vazhdon të blihet me kapital vetjak ose para në dorë.
Një nga rreziqet më të mëdha mbetet numri i lartë i banesave të pabanuara, që arrin në rreth 33% të stokut kombëtar.
Në Vlorë, më shumë se gjysma e banesave rezultojnë të pabanuara, ndërsa në Durrës kjo normë arrin rreth 44%. Rënia e popullsisë rezidente dhe aktiviteti i lartë ndërtimor mund të krijojnë mbiofertë në disa zona.
Informaliteti dhe fondet me burim të paqartë e bëjnë gjithashtu të vështirë matjen reale të kërkesës dhe të financimit të sektorit. Analiza vlerëson se tregu nuk është pranë një kolapsi të menjëhershëm, por investimet në të ardhmen do të bëhen më selektive.
Zonat qendrore të Tiranës dhe destinacionet bregdetare me kërkesë të qëndrueshme turistike paraqiten më rezistente. Deri në vitin 2030, skenari bazë parashikon ngadalësim të rritjes së çmimeve, ndërsa një mbiofertë ose rënie e kërkesës së huaj mund të sjellë stagnim apo ulje.
Marrë me shkurtime nga Monitor.al
