Përballë mungesës akute të fuqisë punëtore, plakjes së popullsisë dhe problemeve kronike të produktivitetit, kompanitë japoneze duhet të ishin terren i favorshëm për përhapjen e inteligjencës artificiale (IA). Megjithatë, krahasuar me SHBA-në dhe Mbretërinë e Bashkuar, përhapja e saj në shumë vende pune mbetet e ngadaltë dhe e kujdesshme.
Reagimi i Japonisë ndaj inteligjencës artificiale ka filluar të ngjajë me një nga shfaqjet tradicionale Noh të vendit, të cilat zhvillohen me ritëm të ngadaltë.
Të gjithë personazhet me maska në skenë bien dakord se veprimi është urgjent dhe thirrja për veprim përsëritet me një pajtim solemn. Megjithatë, aktorët mbeten të ngrirë në vend.
E shkëlqyer për të shtuar dramën, por e tmerrshme për të përballuar vështirësitë e menjëhershme të vendit.
Të dhënat mbi përdorimin e inteligjencës artificiale në vendin e punës tregojnë se Japonia ka mbetur pas. Vetëm 8.4% e punonjësve japonezë përdorin IA si pjesë të punës së tyre, sipas një raporti të publikuar në fund të vitit të kaluar nga Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik (OECD).
Në të kundërt, statistika të tjera e vendosin shifrën për SHBA-në në 50%, ndërsa për Mbretërinë e Bashkuar në 32%. Në Singapor, i cili thuhet se ka pasur përdorimin e dytë më të lartë të IA-së pas Emirateve të Bashkuara Arabe dhe më të lartin në Azi, 56% e punonjësve thuhet se e përdorin IA-në “disa herë në javë”.
Atëherë, pse Japonia po ecën kaq ngadalë? Austin Xu, bashkëthemelues i start-up-it amerikan Kuse AI, thotë se kjo lidhet me faktin që kompanitë japoneze janë konservatore dhe kundërshtuese ndaj rrezikut. Kompania e tij ka hapur së fundmi një zyrë në Japoni për t’ua shitur sisteme të inteligjencës artificiale kompanive në vend. “Ka organizata ku proceset dhe kultura e konsensusit ngadalësojnë vërtet gjërat”, thotë ai. “Aty ku toleranca ndaj gabimeve të IA-së është pothuajse zero, veçanërisht në çdo gjë që lidhet drejtpërdrejt me klientët. Disa do të preferonin ta linin një pozicion vakant sesa t’ia besonin një makinerie.”
Xu thotë se situata në SHBA është shumë ndryshe, pasi disa biznese tashmë u japin agjentëve të IA-së shumë më tepër liri për të rritur produktivitetin. “Në SHBA, kolegët e IA-së hyjnë fillimisht si ndihmës dhe gradualisht bëhen pjesë e rrjedhës së punës. Qëndrimi i drejtuesve amerikanë shpesh është: le ta provojë dhe më pas ta korrigjojmë.”
Ai shton se kompanitë japoneze kanë nevojë për më shumë prova përpara se t’i besojnë mjaftueshëm inteligjencës artificiale për ta përdorur atë.
Parrisa Haghirian, profesore e menaxhimit ndërkombëtar në Universitetin e Shkencave të Avancuara të Kiotos, është dakord se shumë kompani japoneze janë tepër të kujdesshme ndaj rrezikut për ta shqyrtuar seriozisht IA-në.
“Vështirësitë e adoptimit të saj janë të njëjta me ato të adoptimit të çdo ndryshimi në kompanitë japoneze. Kjo është arsyeja pse përdorimi i IA-së mbetet ende mjaft i kufizuar dhe i kujdesshëm, veçanërisht në vendin e punës.”
Haghirian e krahason gjithashtu këtë situatë me kulturën më sipërmarrëse të SHBA-së, duke argumentuar se kompanitë japoneze janë shumë të ndjeshme ndaj gabimeve, pasigurisë dhe rrezikut për reputacionin.
“Meqenëse IA-ja gjenerative ende nuk është plotësisht e besueshme, në Japoni ajo përdoret kryesisht për detyra me rrezik të ulët, si shkrimi, përmbledhja ose mbledhja e informacionit, por shumë më pak për operacionet kryesore, marrjen e vendimeve apo për përmirësimin e proceseve në tërësi”, thotë ajo.
Sektori shëndetësor i Japonisë thuhet se është veçanërisht i ngadaltë në përqafimin e inteligjencës artificiale, ndërsa disa spitale ende nuk i kanë digjitalizuar plotësisht dosjet e pacientëve. “Dokumentet në letër grumbullohen në një shkallë marramendëse”, thotë një punonjës i një spitali japonez, i cili kërkoi të mos identifikohej. “Është si në epokën e gurit.”
Qeveria japoneze është e vetëdijshme për problemin më të gjerë të përdorimit të ulët të IA-së dhe po përpiqet të nxisë më shumë kompani ta përqafojnë këtë teknologji. Vitin e kaluar, ligji për promovimin e inteligjencës artificiale u miratua nga parlamenti i vendit.
Ky ligj synon të përdorë një qasje rregullatore të lehtë për të nxitur bizneset të investojnë më shumë në inteligjencën artificiale. Tokio premton se Japonia do të bëhet “vendi më miqësor në botë për zhvillimin dhe përdorimin e IA-së”.
Qeveria beson se përdorimi më i gjerë i inteligjencës artificiale mund ta ndihmojë Japoninë të përmirësojë produktivitetin. Aktualisht, ajo vazhdon të ketë nivelin më të dobët të produktivitetit në grupin G7 të vendeve të zhvilluara.
Ministria japoneze e Financave thotë se përdorimi i IA-së nga bizneset është rritur ndjeshëm, me 75% të kompanive që tani e përdorin këtë teknologji, krahasuar me vetëm 11% pesë vite më parë.
