Çrregullimet e të ngrënit konsiderohen gjerësisht si një problem i shëndetit mendor i lidhur kryesisht me peshën dhe imazhin e trupit, por një studim i ri sugjeron se tabloja është shumë më komplekse.
Studimi, i publikuar në revistën Nature Mental Health, përfshiu rreth 40,000 persona me sjellje të ngrënies së tepërt (binge-eating) dhe rreth 25,000 persona me anoreksi nervore, të cilët u krahasuan me më shumë se 1.2 milionë persona pa çrregullime të të ngrënit.
Studiuesit identifikuan disa ndryshime gjenetike që lidhen statistikisht me një rrezik më të lartë për zhvillimin e çrregullimeve të të ngrënit, si ngrënia e tepërt dhe anoreksia nervore.
“Gjetjet tona tregojnë se çrregullimet e të ngrënit nuk kanë të bëjnë vetëm me peshën trupore. Shumë prej varianteve gjenetike të lidhura me këto çrregullime ndryshojnë nga variantet që ndikojnë në peshën e një personi”, tha Lu Yi, studiuesja kryesore në Departamentin e Epidemiologjisë Mjekësore dhe Biostatistikës në Karolinska Institutet.
“Ky studim ofron një pamje më të nuancuar të bazës biologjike të çrregullimeve të të ngrënit”, shtoi ajo.
Studiuesit gjetën gjashtë shënues gjenetikë të lidhur me ngrënien e tepërt dhe tetë shënues të lidhur me anoreksinë. Dy prej shënuesve të lidhur me anoreksinë nervore nuk ishin identifikuar më parë.
Shkencëtarët mund t’i përdorin këta shënues për të llogaritur një “rezultat të rrezikut poligjenik” (polygenic risk score), i cili mbledh efektet e vogla të të gjithë shënuesve që mbart një person. Një person me rezultat të lartë ka një numër më të madh të këtyre shënuesve të rrezikut dhe, statistikisht, një mundësi më të madhe për të zhvilluar këto çrregullime.
Studimi zbuloi gjithashtu se disa shënues gjenetikë mund të tregojnë një cenueshmëri biologjike të përbashkët me karakteristika të tjera. Për shembull, disa nga shënuesit e lidhur me ngrënien e tepërt lidhen gjithashtu me sjellje që kanë të bëjnë me kontrollin e impulseve, si duhanpirja dhe marrja e rreziqeve, si dhe me indeksin më të lartë të masës trupore (BMI) dhe ADHD-në.
Në rastin e anoreksisë, nga ana tjetër, shënuesit treguan lidhje më të forta gjenetike me çrregullimin obsesiv-kompulsiv (OCD).
Studiuesit zbuluan gjithashtu se lidhjet gjenetike të ngrënies së tepërt dhe anoreksisë nervore ndryshojnë nga faktorët gjenetikë që ndikojnë në indeksin e masës trupore (BMI), edhe pse pesha trupore është një faktor i rëndësishëm në të dyja gjendjet.
Kjo sugjeron se çrregullimet e të ngrënit nuk mund të kuptohen vetëm përmes peshës ose metabolizmit, theksuan autorët.
“Studimi tregon se çrregullimet e ndryshme të të ngrënit drejtohen pjesërisht nga mekanizma biologjikë të ndryshëm”, tha Lisa Dinkler, profesoreshë asistente në Karolinska Institutet.
“Në planin afatgjatë, kjo njohuri mund të ndihmojë në zhvillimin e trajtimeve më të personalizuara, të cilat marrin parasysh karakteristikat specifike të secilës gjendje.”
Megjithatë, studiuesit paralajmëruan se këta shënues gjenetikë janë ende parashikues të dobët të rrezikut individual dhe duhet të kombinohen me faktorë të tjerë rreziku për të kuptuar me saktësi profilin e rrezikut të një personi.
