Kompanitë e transportit detar do të detyrohen të monitorojnë dhe raportojnë çdo vit emetimet e gazeve serrë të anijeve që operojnë drejt, nga ose ndërmjet porteve shqiptare.
Projektvendimi i përgatitur nga qeveria parashikon ngritjen e një sistemi të ri për monitorimin, raportimin dhe verifikimin e emetimeve të dioksidit të karbonit, metanit dhe protoksidit të azotit.
Rregullat do të zbatohen për anijet tregtare të mallrave dhe pasagjerëve me tonazh 5 mijë GT e lart, anijet e mallrave nga 400 deri në 5 mijë GT, si edhe anijet offshore me tonazh nga 400 GT. Përjashtohen anijet luftarake, të peshkimit, anijet pa shtytje mekanike dhe ato shtetërore që përdoren për qëllime jotregtare.
Për çdo anije, kompanitë duhet të hartojnë një plan monitorimi, i cili do të kontrollohet nga një verifikues i akredituar dhe do të miratohet nga Drejtoria e Përgjithshme Detare.
Monitorimi do të përfshijë konsumin e karburantit, emetimet e gazeve serrë, distancën e përshkuar, kohën në det, ngarkesën ose numrin e pasagjerëve, si dhe ndotjen e krijuar gjatë qëndrimit në porte.
Deri më 31 mars të çdo viti, kompanitë duhet të dorëzojnë raportin e verifikuar të emetimeve për vitin e kaluar. Ndërsa deri më 30 qershor, anijet duhet të mbajnë në bord dokumentin e vlefshëm të përputhshmërisë, i cili do të kontrollohet gjatë inspektimeve portuale.
Mosmiratimi i planit të monitorimit ose mosraportimi i emetimeve dënohet me gjobë nga 2 deri në 4 milionë lekë. Gjoba mund të rritet me 2% për çdo ditë deri në korrigjimin e shkeljes.
Nëse një anije nuk përmbush detyrimet për dy ose më shumë periudha raportimi radhazi, Drejtoria e Përgjithshme Detare mund të urdhërojë dëbimin e saj. Për anijet me flamur shqiptar mund të vendoset ndalimi në port deri në plotësimin e detyrimeve.
Të dhënat për emetimet dhe konsumin e karburantit do të publikohen çdo vit. Publiku do të ketë mundësi të shohë emrin e anijes dhe kompanisë, ndotjen vjetore, efikasitetin energjetik dhe identitetin e verifikuesit.
Relacioni përllogarit se kompanive që do t’u nevojitet një punonjës teknik shtesë, sistemi mund t’u kushtojë rreth 1.3–1.5 milionë lekë në vit. Projektvendimi nuk vendos ende taksë karboni apo tregtim të kuotave të emetimeve, por krijon sistemin fillestar të matjes dhe raportimit sipas standardeve të Bashkimit Evropian.
