Kanceri i gjirit përbën rreth 11% të të gjitha rasteve të reja me kancer çdo vit në Shqipëri, duke mbetur shkaku kryesor i sëmundjeve onkologjike tek gratë. Të dhënat e fundit të Institutit të Shëndetit Publik tregojnë se pamja epidemiologjike e kësaj sëmundjeje ndjek të njëjtat prirje si në nivel global.
Sipas raportit, aktualisht në vend jetojnë rreth 5,000 gra që vuajnë nga kanceri i gjirit, ndërsa gjatë vitit 2024 janë regjistruar 805 raste të reja tek femrat dhe 14 tek meshkujt. Krahasuar me vitin 2015, incidenca e sëmundjes është rritur me 23%, ose rreth 2.1% çdo vit.
Rreziku për t’u diagnostikuar me kancer gjiri shtohet ndjeshëm pas moshës 50 vjeç, duke arritur kulmin në grupmoshën 50–70 vjeç.
Të dhënat tregojnë se shtimi i rasteve vjen kryesisht nga kjo grupmoshë, me një rritje mesatare prej 3.6% në vit, ndërsa tek gratë nën 50 vjeç është vënë re një ulje prej 1.9%.
Mosha mesatare në momentin e diagnostikimit ka shkuar nga 55 vjeç në vitin 2015 në pothuaj 59 vjeç në vitin 2024, duke reflektuar plakjen e popullsisë dhe afrimin e Shqipërisë me trendet demografike të vendeve të Bashkimit Evropian.
Rritje të ndjeshme ka shënuar edhe numri i mamografive të kryera në vend: nga rreth 5,000 në vitin 2014, ato kanë kaluar në mbi 25,000 gjatë viteve 2022–2024.
Si rezultat, mbulimi i popullsisë target me depistim ka arritur rreth 25%.
Depistimi për kancerin e gjirit ofrohet falas përmes sistemit publik shëndetësor. Mjekët e familjes dhe infermierët luajnë rol kyç në informimin e grave për rrezikun, në kryerjen e kontrollit klinik dhe në udhëzimin e tyre për mamografi.
Gratë e grupmoshës 50–60 vjeç, si edhe ato me rrezik të shtuar, ftohen të kryejnë mamografi çdo dy vjet, në mungesë të simptomave.
Vetëm përmes mamografive të lëvizshme, çdo vit identifikohen mbi 10 raste të dyshuara për kancer gjiri, ndërsa rreth 50 gra diagnostikohen herët falë depistimit.
Sipas ekspertëve të ISHP, këto të dhëna theksojnë rëndësinë e kontrollit të rregullt dhe ndërgjegjësimit publik për zbulimin e hershëm të kancerit të gjirit, një faktor vendimtar që rrit ndjeshëm mundësitë e trajtimit dhe shërimit të plotë. /skyweb.al
