Nëse të ka ndodhur ndonjëherë të ulesh në aeroport e të presësh me orë të tëra për fluturimin tënd, me siguri të ka lindur pyetja: Pse kaq shumë vonesa? Kush e vendos? Edhe pse shpeshherë fajësojmë kompaninë ajrore, në të vërtetë prapaskena është shumë më komplekse.
Nuk është gjithmonë faji i kompanisë
Vonesa e një fluturimi mund të ketë shumë arsye – që nga moti, trafiku ajror, problemet teknike, mungesa e ekuipazhit, apo çështje sigurie. Por një nga aktorët kryesorë që shpesh nuk e njohim, është kontrolli i trafikut ajror, i njohur si ATC (Air Traffic Control).
Roli i kontrollorëve të trafikut ajror
Imagjino qiellin si një autostradë gjigante ku lëvizin qindra avionë çdo minutë. Për të garantuar sigurinë, çdo avion ka një distancë të caktuar nga të tjerët, një rrugë të paracaktuar dhe një orar shumë të saktë. Kontrollorët ajrorë janë ata që vendosin kur një avion mund të ngrihet, të fluturojë dhe të ulet – gjithmonë në funksion të sigurisë.
Nëse, për shembull, mbi Greqi ka një stuhi apo ka shumë avionë në ajër, kontrolli i trafikut në Athinë mund t’i thotë Rinasit: mos e nis ende fluturimin për Athinë, sepse nuk mund ta pranojmë tani. Dhe fluturimi vonohet.
Çfarë ndodh në praktikë?
Kur një avion vonohet, në pjesën më të madhe të rasteve, piloti nuk ka leje për t’u ngritur ende, edhe pse avioni është gati. Në këtë rast, ai pret në pistë ose në platformë, dhe ju si pasagjerë shihni nga dritarja pa kuptuar se çfarë po ndodh. Ekuipazhi mund të thotë “presim një leje nga kontrolli i trafikut” – dhe kjo është e vërtetë.
Në raste të tjera, moti i keq në aeroportin e mbërritjes mund të jetë shkaku. Ka edhe raste kur një avion mbërrin vonë nga një fluturim i mëparshëm dhe nuk ka kohë të përgatitet për fluturimin e radhës, apo kur mungon një anëtar i ekuipazhit (si një stjuardesë) dhe ligji nuk lejon që avioni të ngrihet pa të.
A ka vonesa të qëllimshme?
Është e rrallë që një kompani ajrore të vonojë fluturimin qëllimisht. Por ka raste kur vendimet taktike merren për të optimizuar linjat, sidomos në sezonin turistik. Në këto raste, kompania mund të kombinojë udhëtime ose të mbajë avionin për një fluturim tjetër më fitimprurës – por kjo nuk ndodh pa pasoja për imazhin dhe pasagjerët.
Ku mund të ankohet pasagjeri?
Po, dhe kjo është e rëndësishme: Në Bashkimin Evropian, nëse një fluturim vonohet më shumë se 3 orë për arsye që nuk lidhen me motin apo emergjenca, pasagjerët kanë të drejtë për kompensim financiar, që shkon deri në 600 euro për fluturimet e gjata. Kompanitë zakonisht nuk e thonë këtë me zë të lartë, por është e drejtë e juaja dhe mund ta kërkoni.
Vonesa e fluturimeve është një zinxhir kompleks vendimesh që përfshin shumë më tepër se sa linja ajrore. Në shumë raste, fati i udhëtimit tuaj vendoset në një qendër kontrolli në një vend tjetër, larg aeroportit ku ndodheni. Ajo që mbetet për pasagjerin është durimi – dhe ndonjëherë, një kërkesë e drejtë për dëmshpërblim. /skyweb.al
