Nisi sot viti i ri shkollor në të gjithë vendin, ku sipas të dhënave zyrtare rreth 345 mijë nxënës do të ulen në bankat e shkollës.
Por ky start shënohet nga një realitet i zymtë: numri i nxënësve në Shqipëri është në rënie të vazhdueshme prej vitesh, duke u thelluar ndjeshëm pas pandemisë, për shkak të emigracionit dhe uljes së lindjeve.
Statistikat e INSTAT tregojnë se vetëm në periudhën 2020-2025, numri i nxënësve në të gjitha nivelet e arsimit ka rënë me rreth 61 mijë, ose 10%.
Në një dekadë, nga viti 2015 deri në fillim të vitit 2025, ulja është edhe më e fortë: mbi 112 mijë nxënës më pak, që përbën një tkurrje prej 31%. Fenomeni ka prekur veçanërisht arsimin parauniversitar, ku boshatisja e klasave po detyron mbylljen e shumë shkollave, sidomos në zonat rurale.
Në arsimin 9-vjeçar, numri i nxënësve të regjistruar për vitin shkollor 2024-2025 ishte 250.6 mijë, ndërsa në kopshte regjistrimet kanë rënë me 8% gjatë pesë viteve të fundit, duke reflektuar uljen e ndjeshme të lindjeve. Në shkollat fillore tkurrja është edhe më e madhe, 14%, ndërsa në ciklin e lartë të arsimit bazë ka qenë 11%. Situata bëhet më kritike në arsimin e mesëm, ku numri i nxënësve ka rënë me 17%, ndërkohë që regjistrimet në gjimnaze dhe shkolla profesionale kanë rënë me 19%.
Korça është një nga shembujt më alarmant të këtij tranzicioni demografik. Vetëm këtë vit, numri i nxënësve është ulur me gati një të katërtën, duke kaluar nga 21,080 në 17,354. Reduktimi ka sjellë mbylljen ose bashkimin e disa shkollave, ndërsa dhjetëra klasa të para nuk janë hapur për mungesë regjistrimesh. Ky fenomen reflektohet edhe te mësuesit, një pjesë e të cilëve mbeten pa ngarkesë mësimore dhe rrezikojnë të kalojnë në role ndihmëse ose programe pas shkollore.
Rënia e numrit të nxënësve ka krijuar kontraste të forta në sistemin arsimor. Në zonat rurale, shumë shkolla përballen me klasa kolektive, pa internet dhe pa laboratorë, ndërkohë që në qytete të mëdha si Tirana është në rënie numri i klasave paralele. Pabarazitë po thellohen, duke e bërë të vështirë zhvillimin e talenteve për nxënësit në zonat më të varfra.
Nga ana tjetër, Ministria e Arsimit ka njoftuar masa mbështetëse për vitin e ri shkollor. Në dispozicion janë 31 mijë mësues, prej të cilëve 2,260 janë mësues ndihmës për nxënësit me aftësi të kufizuara, 150 më shumë se një vit më parë.
Transporti falas do të ofrohet për 38 mijë nxënës dhe 12 mijë mësues, ndërsa janë shpërndarë 3,500 bursa për nxënësit që kanë nevojë për mbështetje financiare. Librat falas për të vegjlit janë një tjetër lehtësim i ofruar nga shteti.
Megjithatë, këto masa praktike nuk po arrijnë të neutralizojnë efektet e rënies së madhe demografike. Sistemi arsimor po përballet me një boshatisje graduale të bankave të shkollës, por politikat publike nuk po e përkthejnë këtë tkurrje në mundësi për më shumë cilësi mësimore. Nëse trendi i uljes së numrit të nxënësve vazhdon me të njëjtin ritëm, Shqipëria rrezikon një përkeqësim të mëtejshëm të pabarazive në arsim dhe një deficit të ndjeshëm në zhvillimin e kapitalit njerëzor në vitet që vijnë. /skyweb.al
