Shpenzimet për ushqim vazhdojnë të përbëjnë barrën më të rëndë në buxhetin e familjeve shqiptare edhe gjatë vitit 2024. Sipas të dhënave të fundit të INSTAT, grupi “ushqime dhe pije jo-alkoolike” përbën 39,6% të konsumit mujor të familjeve, një përqindje e pandryshuar nga viti 2023 dhe më e larta në Europë. Krahasimisht, mesatarja e Bashkimit Europian është rreth 13%, ndërsa në rajon kjo shifër nuk i kalon 35%.
Në total, familjet shqiptare shpenzuan mesatarisht 93.042 lekë në muaj për konsum, një rritje modeste prej 1,5% krahasuar me një vit më parë. Megjithëse shpenzimet janë rritur, struktura e buxhetit mbetet thuajse e njëjtë, me ushqimin që mban pjesën më të madhe të tij, mesatarisht 36.879 lekë në muaj.
Përveç ushqimit, disa kategori të tjera kanë shënuar rritje të moderuar. Shpenzimet për mobilim dhe mirëmbajtje banese u rritën me 5,7% dhe përbëjnë tani 6,8% të buxhetit, nga 6,6% në 2023. Po ashtu, transporti u rrit me 5,2% duke arritur 7,1%, dhe veshje e këpucë u rritën me 4,4%, duke zënë 5,1% të totalit.
Nga ana tjetër, shpenzimet për shëndet kanë rënë nga 4,3% në 3,8%, ndërsa ato për arsim u tkurrën lehtë në 3,3%, nga 3,5% një vit më parë.
Ndërkohë, shpenzimet për banesë, ujë, energji dhe qira arritën mesatarisht 8.944 lekë në muaj, ose 9,6% të buxhetit – pa ndryshime domethënëse nga viti i kaluar.
Kategoria e “restorante dhe hotele” pati një rritje prej 4,1%, duke arritur në 7,6% të shpenzimeve mujore, çka lidhet me rritjen e kërkesës për konsum jashtë shtëpisë.
Sipas “Anketës së Buxhetit të Njësive Ekonomike Familjare 2024”, ekzistojnë dallime të theksuara midis qarqeve për sa i përket nivelit të konsumit dhe mirëqenies ekonomike.
Tirana kryeson listën me një konsum mujor mesatar prej 108.588 lekësh, rreth 17% mbi mesataren kombëtare. Kjo shifër pasqyron si çmimet më të larta në kryeqytet, ashtu edhe të ardhurat më të larta të familjeve urbane, të punësuara kryesisht në sektorë si administrata, financat dhe shërbimet.
Pas Tiranës, Korça (91.418 lekë) dhe Durrësi (90.218 lekë) renditen ndër qarqet me konsum të lartë. Në Korçë, ndikojnë struktura më të vogla familjare dhe stabiliteti i të ardhurave, ndërsa në Durrës, turizmi dhe afërsia me Tiranën janë faktorët kyç.
Në nivel mesatar qëndrojnë qarqe si Fieri (87.171 lekë) dhe Shkodra (85.891 lekë), me ekonomi të mbështetura në bujqësi, industri të lehtë dhe shërbime.
Ndërsa në fund të renditjes janë qarqet Kukës (75.048 lekë) dhe Dibër (75.883 lekë), me shpenzime rreth 30% më të ulëta se Tirana. Këto zona karakterizohen nga varësi e lartë nga bujqësia për vetëkonsum, mungesë e tregjeve të zhvilluara të punës dhe mbështetje në remitanca.
Të dhënat e vitit 2024 konfirmojnë se, pavarësisht një rritjeje të lehtë të shpenzimeve totale, pesha e ushqimit në buxhetin e familjeve shqiptare mbetet shumë e lartë në raport me standardet europiane. Ndërkohë, dallimet rajonale në konsum tregojnë pabarazi të theksuara në të ardhura dhe akses në shërbime bazë. /Skyweb.al
