Sektori i pasurive të paluajtshme po vijon të thithë nivele të larta financimi nga sistemi bankar, duke shënuar rekorde historike edhe në një periudhë kur Banka e Shqipërisë ka ndërhyrë për të frenuar huamarrjen dhe për të ulur rreziqet në këtë treg.
Të dhënat për Nëntorin 2025 tregojnë se kreditë e reja për pasuritë e paluajtshme arritën në 2.83 miliardë lekë (30 milionë euro), nga 487.6 milionë lekë një vit më parë, më shumë se pesëfishim në baza vjetore.
Kjo rritje nuk është episodike, por vijon prej disa vitesh, duke e kthyer ndërtimin dhe zhvillimin imobiliar në një nga sektorët më të financuar të ekonomisë.
Ritmet e larta të kreditimit kanë nxitur shqetësime për mbivlerësim të tregut dhe ekspozim të shtuar të familjeve dhe bankave ndaj rreziqeve financiare.
Në këtë kontekst, Banka e Shqipërisë miratoi në muajin maj dhe vuri në fuqi në korrik 2025 një paketë masash shtrënguese për kreditimin e banesave, duke vendosur kufij të qartë si për shumën e kredisë, ashtu edhe për raportin mes këstit mujor dhe të ardhurave të qytetarëve. Me këto rregulla të reja, qytetarët nuk mund të marrin më kredi të pakufizuara për blerjen e një shtëpie.
Për blerjen e banesës së parë në lekë, bankat mund të financojnë maksimumi 85 për qind të vlerës së pasurisë, ndërsa për banesën e dytë tavani zbret në 80 për qind.
Kjo do të thotë se blerësit duhet të sigurojnë një pjesë më të madhe të kapitalit nga kursimet e tyre. Kufizime edhe më të rrepta janë vendosur për kreditë në valutë, ku financimi maksimal është 75 për qind për shtëpinë e parë dhe 70 për qind për shtëpinë e dytë, me synimin për të ulur rrezikun nga luhatjet e kursit të këmbimit.
Përveç kufijve të financimit, Banka e Shqipërisë ka vendosur edhe tavane për këstin mujor të kredisë në raport me të ardhurat. Për kreditë në lekë, kësti nuk mund të kalojë 40 për qind të të ardhurave mujore për shtëpinë e parë dhe 35 për qind për të dytën. Për kreditë në valutë, këto kufij janë përkatësisht 35 dhe 30 për qind.
Sipas Bankës së Shqipërisë, këto masa synojnë të parandalojnë mbingarkimin e familjeve me borxhe, të ruajnë stabilitetin e sektorit bankar dhe të sigurojnë një zhvillim më të qëndrueshëm të tregut të pasurive të paluajtshme. Megjithatë, të dhënat e fundit tregojnë se, pavarësisht frenimit rregullator, flukset e kredive drejt këtij sektori mbeten të larta.
Në kushtet kur fuqia blerëse e qytetarëve është e kufizuar dhe çmimet e banesave vazhdojnë të rriten, blerja e një shtëpie me kredi kërkon gjithnjë e më shumë kapital vetjak dhe përllogaritje të kujdesshme të buxhetit familjar, ndërsa qëndrueshmëria afatgjatë e këtij modeli mbetet nën vëzhgim. /skyweb.al
