Fluturimi gjithmonë ka pasur një magji të veçantë, të ngjitesh mbi re dhe të arrish në një vend krejt ndryshe. Por kjo magji ka një çmim – një çmim që industria e ka inkurajuar të mos e shohim shumë afër.
Aviacioni është përgjegjës për rreth 2.5% të emetimeve globale të CO2 dhe rreth 4% të ngrohjes globale të shkaktuar nga njeriu kur përfshihen edhe efektet e tjera klimatike. Kombet e Bashkuara paralajmërojnë se pa ndërhyrje, këto emetime mund të trefishohen deri në vitin 2050. Megjithatë, ndikimi i fluturimeve nuk shpërndahet në mënyrë të barabartë. Vetëm 1% e popullsisë së botës është përgjegjëse për më shumë se gjysmën e emetimeve të aviacionit për pasagjerë, ndërsa shumica e njerëzve nuk ngjiten kurrë në një avion.
Pak sektorë tregojnë më qartë këtë pabarazi se aviacioni privat. Një studim i fundit zbuloi se vetëm Shtetet e Bashkuara prodhojnë 55% të emetimeve të avionëve privatë në botë, dhe fluturimet private janë rritur ndjeshëm që nga pandemia e Covid-19, pothuajse 50% që nga viti 2019. Në të njëjtën kohë, zgjerimi vazhdon: për shembull, Aeroporti Gatwick në Londër u autorizua së fundmi për të ndërtuar një pistë të dytë, duke mundësuar deri në 100,000 fluturime shtesë çdo vit.
Këto realitete kontradiktore po formojnë tani negociatat ndërkombëtare për klimën. Në qershorin e kaluar, tetë vende, përfshirë Francën, Spanjën, Kenian dhe Barbado, krijuan Koalicionin e Solidaritetit për Fluturuesit Premium, i cili synon të vendosë një taksë mbi avionët privatë dhe mbi pasagjerët e klasës së parë dhe biznes, për t’u siguruar që ata që fluturojnë më shumë kontribuojnë proporcionalisht më shumë për financimin e adaptimit ndaj klimës dhe dëmeve.
Friederike Roder, drejtor i Sekretariatit për Task Forcën e Taksave Globale të Solidaritetit, tha se kjo ka të bëjë me drejtësi klimatike dhe tatimore. Ndërkohë që shoferët e zakonshëm paguajnë taksa të larta për karburant, karburanti i avionëve ndërkombëtarë ka mbetur pothuajse i papaguar për arsye historike. “Aviacioni thjesht nuk po jep pjesën e tij të drejtë. Ky është një hap i parë për ta ndryshuar këtë.”
E ardhmja e aviacionit nuk po shkruhet vetëm në samitet klimatike, por edhe në kabinat e pilotëve, dhomat e ekuipazhit dhe hangaret e inxhinierëve, ndërsa profesionistët po rishikojnë në heshtje se çfarë do të thotë të fluturosh në një botë që ngrohet.
Një prej tyre është Todd Smith, ish-pilot i lartë i Thomas Cook. Ai la fluturimin komercial në 2020, pas një ndryshimi gradual në perceptimin e tij për industrinë që e kishte dashur gjithmonë, ndryshim që filloi gjatë një udhëtimi në Peruvian në 2018.
Smith kishte udhëtuar në Ande për të vizituar Malin Rainbow, një kodër me ngjyra minerale të shndritshme në pothuajse 5,000 metra lartësi. Zona kishte filluar së fundmi të tërhiqte vizitorë pasi akulli që e mbulonte më parë ishte shkrire për shkak të rritjes së temperaturave. Ndërsa qëndronte mes qindra turistëve në shteg, ai kuptoi se bukuria që po shihte ishte rezultat direkt i ngrohjes globale. “Derisa atëherë, nuk kisha dëgjuar fare për krizën klimatike,” tha ai. Përvoja e ndryshoi atë. Ndërsa ndihej se aviacioni po bëhej “moralisht i komprometuar”, Smith filloi të studionte shkencën e klimës dhe në 2020 themeloi Safe Landing, një kolektiv pilotësh, inxhinierësh dhe punonjësish të aviacionit që kërkon përparim më të shpejtë dhe bazuar në shkencë për klimën brenda industrisë.
Për Smith, përparimi duket si ristrukturimi i mënyrës dhe vendeve ku fluturojmë. Ai nuk beson se kompensimi i karbonit dhe përdorimi i karburanteve të qëndrueshme do të jenë zgjidhje reale, pasi furnizimi është i kufizuar dhe zgjerimi në shkallë globale është shumë i vështirë.
Ai mbështet investimin në aeroplanë elektrikë dhe hibridë për fluturime të shkurtra, që mund të jenë të gatshëm brenda një dekade, dhe riorganizimin e rrugëve të fluturimit, më shumë nyje rajonale, fluturime më të shkurtra dhe udhëtime më të ngadalta për distanca të gjata.
Ai beson se taksimi i atyre që fluturojnë më shumë duhet të jetë pjesë e korrigjimit të këtij kursi. “Do të ketë padyshim disa rezistenca,” tha ai. “Por njerëzit që preken më shumë nga shkatërrimi klimatik dhe ekologjik ndoshta nuk kanë qenë asnjëherë në një avion. Taksimi i fluturuesve të shpeshtë sjell drejtësi dhe barazi.” /Skyweb.al
