Programi Kombëtar i Parandalimit të Krijimit të Mbetjeve parashikon zbatimin e parimit “Paguaj sipas hedhjes” (Pay as You Throw – PAYT), një mekanizëm që synon të krijojë nxitje ekonomike për reduktimin e mbetjeve dhe të inkurajojë qytetarët dhe bizneset të riciklojnë më shumë dhe të prodhojnë më pak mbetje.
Në dokumentin e hedhur për konsultim publik thuhet se sistemi PAYT konsiderohet një nga instrumentet ekonomikë më efektivë për reduktimin e mbetjeve dhe promovimin e konsumit të përgjegjshëm.
Sipas këtij modeli, tarifat e mbetjeve bashkiake do të jenë të balancuara dhe të lidhura drejtpërdrejt me sasinë reale të mbetjeve të gjeneruara, duke zëvendësuar tarifën fikse aktuale me pagesë sipas volumit ose peshës.
“Në këtë mënyrë, familjet dhe bizneset do të nxiten të ndajnë sa më shumë mbetje të riciklueshme të jetë e mundur, për të cilat nuk do të paguajnë, dhe do të tarifohen vetëm për mbetjet e përziera të mbetura”, thuhet në dokument.
Zbatimi i këtij parimi kërkon ndryshime thelbësore si në mënyrën e ndarjes së tarifave të mbetjeve bashkiake mes familjeve dhe bizneseve, ashtu edhe në vetë sistemin e grumbullimit.
Modeli aktual i grumbullimit në pika të përbashkëta parashikohet të zëvendësohet gradualisht me koshë ose kontejnerë individualë, duke mundësuar matjen e sasisë së mbetjeve për çdo familje dhe subjekt biznesi.
Paralelisht me zhvillimin e modeleve të reja të grumbullimit, Ministria e Mjedisit pritet të iniciojë ndryshimet e nevojshme ligjore për adoptimin e sistemit PAYT, duke hapur rrugën për tarifa të bazuara në peshë ose vëllim për shërbimet bashkiake të menaxhimit të mbetjeve.
Sipas Programit Kombëtar, bashkitë parashikohet të nisin zbatimin e këtij sistemi jo më vonë se viti 2029. /skyweb.al
