Në Pagliara dei Marsi, një fshat i lashtë rural i shtrirë në shpatet e malit Girifalco, në rajonin italian të Abruzzo-s, macet janë dukshëm më të shumta se njerëzit. Ato bredhin në rrugicat e ngushta, hyjnë e dalin nga shtëpitë dhe shtrihen mbi muret prej guri me pamje nga malet. Mjaullima e tyre është bërë pjesë e përditshme e qetësisë që ka mbizotëruar pas dekadash shpopullimi.
Por që nga muaji mars, kjo qetësi është thyer nga festime të pazakonta, lindja e një fëmije, shkruan The Guardian.
Lara Bussi Trabucco është foshnja e parë e lindur në Pagliara dei Marsi pas afro 30 vitesh, duke e çuar popullsinë e fshatit në rreth 20 banorë. Pagëzimi i saj në kishën përballë shtëpisë u ndoq nga i gjithë komuniteti, përfshirë edhe macet, ndwrsa lindja e saj e ka kthyer Larën në një “atraksion” të papritur.
“Njerëz që nuk e dinin as që Pagliara dei Marsi ekzistonte kanë ardhur vetëm sepse kishin dëgjuar për Larën,” tha e ëma, Cinzia Trabucco. “Në vetëm nëntë muaj, ajo është bërë e famshme.”
Ardhja e Larës është një simbol shprese për fshatin, por edhe një kujtesë e fortë e krizës së thellë demografike që po përjeton Italia.
Sipas të dhënave të Istat (Instituti Kombëtar i Statistikave), në vitin 2024 lindjet në Itali ranë në një minimum historik prej 369,944, duke vazhduar një trend negativ që zgjat prej 16 vitesh. Norma e fertilitetit zbriti në 1.18 fëmijë për grua, një nga më të ulëtat në Bashkimin Evropian.
Shkaqet janë të shumta: pasiguria në punësim, emigrimi i të rinjve, mungesa e mbështetjes për nënat që punojnë, si dhe rritja e infertilitetit mashkullor. Krahas këtyre, gjithnjë e më shumë njerëz zgjedhin thjesht të mos kenë fëmijë.
Të dhënat paraprake për shtatë muajt e parë të vitit 2025 tregojnë një përkeqësim të mëtejshëm të situatës. Nga 20 rajonet e Italisë, Abruzzo shënon rënien më të madhe të lindjeve, me –10.2% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2024. Edhe pse i vogël, Pagliara dei Marsi pasqyron një realitet kombëtar të dominuar nga popullsi e plakur, shkolla të mbyllura dhe presion në rritje mbi financat publike.
“Kemi përjetuar një shpopullim drastik, të përkeqësuar nga humbja e shumë të moshuarve, pa asnjë zëvendësim gjeneratash,” tha kryetarja e bashkisë, Giuseppina Perozzi, e cila jeton vetëm pak dyer larg Larës.
Perozzi falënderoi Cinzia Trabucco-n, 42 vjeçe, dhe partnerin e saj, Paolo Bussi, 56 vjeç, për vendimin për të krijuar një familje, duke shpresuar se shembulli i tyre do të frymëzojë të tjerë.
Historia e çiftit është e veçantë. Trabucco, mësuese muzike, ka lindur pranë Romës dhe ka punuar për vite në kryeqytet, përpara se të zhvendosej në fshatin e origjinës së gjyshit të saj, me dëshirën për të rritur një familje larg zhurmës urbane. Aty u njoh me Bussi-n, një punëtor ndërtimi nga zona.
Pas lindjes së Larës, çifti përfitoi një bonus prej 1,000 eurosh, pjesë e masave të qeverisë së Giorgia Melonit për të luftuar atë që ajo e quan “dimri demografik” i Italisë. Ata marrin gjithashtu një pagesë mujore prej rreth 370 eurosh.
Megjithatë, sfida kryesore mbetet balancimi i punës me kujdesin për fëmijën. Sistemi italian i çerdheve është kronikisht i pamjaftueshëm dhe, pavarësisht premtimeve, qeveria ende nuk ka arritur të rrisë ndjeshëm numrin e tyre. Shumë gra detyrohen të lënë punën gjatë shtatzënisë dhe e kanë të vështirë rikthimin në tregun e punës.
Çifti shqetësohet edhe për arsimin e ardhshëm të Larës. Fshati nuk ka pasur shkollë prej dekadash, ndërsa mbylljet e vazhdueshme të shkollave në zonat rurale vënë në pikëpyetje edhe institucionet më të afërta.
Sipas Trabucco-s, stimujt financiarë nuk janë të mjaftueshëm. “I gjithë sistemi duhet të ndryshojë rrënjësisht,” tha ajo. “Jemi një vend me taksa të larta, por pa shërbime sociale që garantojnë cilësi jete.”
Rreth një orë larg ndodhet Sulmona, një qytet që po përballet me mbylljen e repartit të maternitetit për shkak të rënies së lindjeve. Në vitin 2024 aty lindën vetëm 120 foshnja, shumë më pak se minimumi prej 500 që kërkohet për financim. Mbyllja e repartit do të detyronte gratë shtatzëna të udhëtonin deri në L’Aquila, shpesh në kushte të rrezikshme.
“Sidomos në dimër, udhëtimi mund të jetë i rrezikshëm,” tha gjinekologu Gianluca Di Luigi, duke kujtuar një rast emergjent gjatë një stuhie dëbore.
Mamia Berta Gambina, me 39 vite përvojë, thekson se kriteri prej 500 lindjesh nuk është më realist. “Edhe në vitet më të mira nuk e kemi arritur këtë shifër. Por do të bëjmë gjithçka për të mos i braktisur gratë shtatzëna.”
Sipas këshilltares bashkiake Ornella La Civita, stimujt financiarë janë të mirëpritur, por jo të mjaftueshëm. “Si mund t’u kërkosh grave të kenë fëmijë, pa u garantuar një vend të sigurt ku të lindin?”
Një aspekt shpesh i anashkaluar është ruajtja e fertilitetit, përmes metodave si ngrirja e vezëve, thotë Di Luigi. “Ideologjia ka penguar diskutimin. Por nëse duam të ardhme, duhet edukim, punë dinjitoze për të rinjtë dhe ndërgjegjësim për fertilitetin.” /skyweb.al
