Nga Skyweb.al
Ndërtimi mbetet një prej motorëve kryesorë të ekonomisë shqiptare, duke përfaqësuar rreth 19 % të PBB-së në vitin 2023 dhe duke punësuar dhjetëra mijëra persona.
Ky sektor, i cili përfshin qindra kompani dhe projekte ndërtimi, ka qenë për vite me radhë një nga burimet më të rëndësishme të të ardhurave buxhetore përmes taksave të drejtpërdrejta dhe të tërthorta.
Por, të dhënat e fundit tregojnë një ngadalësim të dukshëm të ritmeve të rritjes: sipas INSTAT, gjatë tremujorit të dytë të vitit 2025 ndikimi i ndërtimit në rritjen e PBB-së ishte vetëm 0,3 pikë përqindje, niveli më i ulët në disa vite.
Në këtë kontekst, duket se qeveria ka ndërmarrë disa masa të sinkronizuara për të mbajtur në këmbë sektorin dhe, rrjedhimisht, për të ruajtur çmimet e larta të pasurive të paluajtshme.
Analiza e Skyweb.al identifikon tre lëvizje të qarta që konvergojnë në të njëjtin drejtim: stimulimin e kërkesës dhe shtyrjen e presionit që mund të sillte ulje të çmimeve në tregun e banesave.
1. Eliminimi i parasë “cash” deri në vitin 2030
Kryeministri Edi Rama ka paralajmëruar se Shqipëria do të bëhet “cashless” brenda fund dekadës, me synimin që çdo transaksion të kryhet përmes kanaleve bankare.
“Kemi një ambicie që deri në fund të kësaj dekade Shqipëria të jetë ‘cashless’… kjo është e realizueshme dhe do të çlirojë vendin nga një barrë e madhe pluhuri dhe ferrash në jetën e përditshme,” – deklaroi ai.
Përtej retorikës, ky mesazh është lexuar si një sinjal i qartë për ata që zotërojnë sasi të mëdha parash të padeklaruara, që deri më tani kanë qarkulluar jashtë sistemit bankar.
Nxitja për t’i futur këto fonde në qarkullim përpara vitit 2030 pritet të sjellë një valë investimesh në ndërtim, sektori më i përshtatshëm për pastrimin dhe riciklimin e kapitalit informal.
Kjo do të injektonte miliarda lekë të reja në treg, duke mbajtur gjallë kërkesën dhe, rrjedhimisht, çmimet.
2. Thirrja për të huajt: Blini prona në Shqipëri
Lëvizja e dytë ka qenë ftesa e hapur e kryeministrit për investitorët e huaj që të blejnë prona në Shqipëri.
“Ajo që do t’u thosha të gjithëve që kanë shumë para, t’i shpenzoni duke blerë prona, apartamente në Shqipëri. Do të jetë investim shumë i mirë… sepse çmimet do të rriten akoma më shumë edhe kur të bëhemi shtet anëtar i BE,” – deklaroi Rama.
Kjo deklaratë, ndonëse e paraqitur si ftesë për investime të huaja, funksionon si një instrument propagandistik për të ushqyer pritshmëritë e rritjes së mëtejshme të çmimeve.
Tregu imobiliar tashmë vuan nga mungesa e blerësve vendas, ndërsa investitorët e huaj, që përbëjnë një pjesë të konsiderueshme të kërkesës, janë ftohur nga rritja e shpejtë e çmimeve në vitet e fundit.
Nxitja e kësaj kategorie për të “hyrë në treg tani” është një përpjekje për të mbajtur gjallë një cikël që përndryshe do të ftohej natyrshëm.
3. Shtyrja e taksës së re mbi pronën deri në vitin 2028
Ministria e Financave ka propozuar shtyrjen për katër vite të tjera të taksës së re mbi banesat dhe njësitë tregtare, e cila fillimisht duhej të hynte në fuqi në vitin 2024. Kjo taksë do të kishte dyfishuar barrën fiskale për pronarët e pasurive, përfshirë ata që zotërojnë më shumë se një apartament, duke i shtyrë t’i nxirrnin në treg për t’i shitur ose për t’i dhënë me qira.
Por shtyrja e saj deri në vitin 2028 i lehtëson pikërisht këta pronarë, duke shmangur një valë të re ofertash që do të ulte çmimet. Në mënyrë indirekte, ky vendim mban të kufizuar ofertën reale në treg dhe ruan një nivel të lartë të çmimeve të shitjes dhe qirasë.
Të trija lëvizjet formojnë një zinxhir të qëllimshëm politikash që synojnë ruajtjen e dinamikës artificiale të ndërtimit. Në planin afatshkurtër, kjo strategji parandalon rënien e aktivitetit në sektorin që mban ekonominë shqiptare; në planin afatgjatë, ajo thellon përjashtimin e shtresës së mesme dhe të ulët nga tregu i banesave.
Nëse ky trend vazhdon, blerja e një apartamenti me çmim të arsyeshëm në Shqipëri mund të mbetet një ëndërr e paarritshme të paktën deri pas vitit 2028, kur tregu të përballet me realitetin e vet ekonomik, përtej injeksioneve artificiale që sot e mbajnë në këmbë. /skyweb.al
