Marrëdhëniet mes Shteteve të Bashkuara dhe Evropës po përjetojnë një nga momentet më të ftohta në historinë e tyre moderne. Sipas një analize të The Economist, lidhjet transatlantike nuk kanë qenë kaq të brishta që nga koha kur trupat amerikane erdhën në ndihmë të Evropës tetë dekada më parë.
Në Uashington, rrymat politike të lidhura me lëvizjen MAGA shfaqin gjithnjë e më hapur përçmim ndaj aleatëve europianë. Në vend të kritikave të vjetra ironike, Evropa sot portretizohet si një kontinent i lodhur, i mbushur me emigrantë dhe pa vlerë strategjike për t’u mbrojtur. Por ftohja nuk është njëanshme. Edhe në kryeqytetet europiane po rritet ndjenja e zhgënjimit ndaj partnerit tradicional përtej Atlantikut.
Politikanët europianë, me disa përjashtime populiste, shprehen se aleati i dikurshëm gjeopolitik është marrë nën kontroll nga një lidership i paparashikueshëm. Për Evropën, tensioni ka peshë të drejtpërdrejtë, pasi kontinenti prej dekadash mbështetet te Shtetet e Bashkuara për sigurinë dhe përballë faktit se lufta tashmë po zhvillohet brenda territorit europian.
The Economist vëren se edhe vetë Amerika ka arsye për shqetësim. Paraardhësit e Donald Trump ndërtuan dhe ruajtën aleancën transatlantike sepse ajo shumëfishonte ndikimin amerikan në botë. Pa mbështetjen e Evropës, fuqia e SHBA do të pritet më pak si udhëheqëse dhe më shumë si imponuese, duke u përballur gjithnjë e më shpesh me rezistencë.
Megjithatë, përpjekjet për t’i bindur mbështetësit e politikës America First se largimi nga Evropa dëmton interesat amerikane konsiderohen thuajse të kota. Sipas analizës, arsyetimi me këtë rrymë politike në politikën e jashtme është po aq i vështirë sa një negociatë pa sens.
Viti nisi me një fjalim të ashpër të zv. presidentit J.D. Vance në Konferencën e Sigurisë në Mynih dhe u mbyll me paralajmërime të forta në Strategjinë Kombëtare të Sigurisë së SHBA, ku thuhej se Evropa përballet me rrezikun e një “zhdukjeje qytetëruese”. Ky mesazh ka tronditur kryeqytetet europiane.
Si reagim, vendet e Bashkimit Evropian kanë premtuar rritje të shpenzimeve për mbrojtjen, një kërkesë e kahershme e Uashingtonit. Ato kanë pranuar edhe marrëveshje tregtare të pabalancuara dhe i kanë ofruar administratës Trump një dozë të konsiderueshme diplomacie dhe tolerimi politik.
Por, sipas The Economist, armiqësia e vazhdueshme nga Uashingtoni po forcon bindjen se Evropa duhet të qëndrojë mbi këmbët e veta. Ideja e “autonomisë strategjike”, dikur e kufizuar kryesisht në diskursin francez, po fiton terren edhe në vende tradicionalisht atlantiste si Polonia, Holanda dhe shtetet nordike.
Nëse kjo linjë mendimi konsolidohet, analiza paralajmëron se Shtetet e Bashkuara mund ta kuptojnë vlerën e aleancës transatlantike vetëm në momentin kur ajo të mos ekzistojë më. /skyweb.al
