Çmimet e naftës u rritën ndjeshëm në tregjet ndërkombëtare, duke kaluar sërish nivelin e 100 dollarëve për fuçi, pas vendimit të Presidentit të SHBA-së Donald Trump për bllokimin e porteve iraniane. Lëvizja vjen menjëherë pas dështimit të bisedimeve të paqes mes Uashingtonit dhe Teheranit, duke rritur pasigurinë në tregjet globale të energjisë.
Nafta Brent, që shërben si referencë globale, u rrit në 102.02 dollarë për fuçi, ndërsa West Texas Intermediate arriti në 103.78 dollarë, me një rritje prej rreth 7.5%. Vetëm disa ditë më parë, çmimet kishin rënë nën 100 dollarë pas një armëpushimi të përkohshëm dyjavor që parashikonte hapjen e Ngushticës së Hormuzit.
Por dështimi i negociatave ka ndryshuar menjëherë situatën, duke rikthyer frikën për ndërprerje të furnizimeve globale. Ngushtica e Hormuzit mbetet një nga pikat më të ndjeshme, pasi përmes saj kalon rreth një e pesta e furnizimeve botërore me energji.
Pas zhvillimeve të fundit, SHBA njoftoi se marina amerikane do të nisë bllokimin e anijeve që hyjnë dhe dalin nga portet iraniane dhe zonat bregdetare në Ngushticë. Sipas deklarimeve zyrtare, masa nuk do të prekë anijet që kalojnë drejt porteve jo-iraniane.
Reagimi i Iranit ka qenë i menjëhershëm. Autoritetet ushtarake e kanë cilësuar vendimin e SHBA-së si të paligjshëm dhe kanë paralajmëruar vendosjen e një mekanizmi të përhershëm kontrolli mbi Ngushticën e Hormuzit.
Në këtë situatë, Kina ka bërë thirrje për përmbajtje, duke theksuar rëndësinë e kësaj rruge detare për tregtinë ndërkombëtare dhe stabilitetin global.
Ndërkohë, pavarësisht tensioneve, eksportet iraniane nuk janë ndalur plotësisht. Sipas firmës së inteligjencës detare Windward, që nga fillimi i marsit më shumë se 58 milionë fuçi naftë janë nisur nga Ishulli Kharg, me mbi 90% të tyre drejt Kinës.
Ekspertët paralajmërojnë se tregjet po reagojnë jo vetëm ndaj situatës aktuale, por edhe ndaj pritshmërive për zhvillimet e ardhshme. Sipas ekonomistëve, çmimet e naftës do të mbeten të larta nëse bllokada zbatohet plotësisht dhe ndërprerjet në transportin detar përhapen.
Analistët theksojnë se aktualisht tregjet ende mbajnë njëfarë optimizmi për rifillimin e dërgesave, çka po frenon një rritje edhe më të fortë të çmimeve. Megjithatë, nëse situata përkeqësohet, rritja mund të jetë edhe më e thellë.
Ndikimi i krizës nuk kufizohet vetëm te nafta dhe gazi. Përmes Ngushticës së Hormuzit kalojnë gjithashtu sasi të konsiderueshme të aluminit, heliumit, materialeve për plehra kimike dhe produkteve të tjera industriale, çka e bën situatën edhe më kritike për ekonominë globale.
Nëse tensionet vazhdojnë për disa javë të tjera, ekspertët paralajmërojnë se efektet do të ndihen përtej çmimeve të karburanteve, duke prekur zinxhirët e furnizimit dhe kostot e prodhimit në shkallë globale. /skyweb.al
