Frutat janë një pjesë kyçe e çdo diete të shëndetshme, por mënyra se si konsumohen ka po aq rëndësi sa vetë konsumimi i tyre.
Rritja e sëmundjeve jo-ngjitëse (NCD) dhe nivelet në rritje të obezitetit në mbarë botën po e vënë fokusin te faktorët bazë të stilit të jetesës, si ushqimi dhe aktiviteti fizik.
Një përbërës thelbësor i çdo diete të shëndetshme janë frutat dhe perimet. Sipas OBSH, çdo person mbi moshën 10-vjeçare duhet të synojë të konsumojë të paktën 400 gramë fruta dhe perime në ditë.
Mënyrat më të zakonshme të konsumimit të frutave janë: të plota, në formë lëngu ose smoothie, dhe jo të gjitha janë njësoj të shëndetshme.
Një studim i ri i publikuar në revistën Frontiers in Nutrition analizoi lidhjet midis konsumimit të frutave të plota, lëngjeve të frutave dhe smoothie-ve me rezultate të ndryshme shëndetësore. Studimi anketoi mbi 400 persona për konsumimin e tyre ditor të frutave dhe i ndau në katër grupe: konsumues të ulët të frutave, konsumues të lëngjeve, konsumues të smoothie-ve dhe konsumues të frutave të plota.
Studiuesit zbuluan se grupi që konsumonte pak fruta kishte rezultatet më të këqija të përgjithshme shëndetësore, ndërsa grupi që konsumonte lëngje frutash kishte rezultatet e dyta më të këqija.
Grupi me konsum të ulët të frutave kishte prevalencën më të lartë të hipertensionit dhe sëmundjeve kardiovaskulare, ndërsa grupi i lëngjeve të frutave kishte prevalencën më të lartë të kolesterolit të lartë dhe diabetit. Studimi zbuloi gjithashtu se indeksi mesatar i masës trupore (BMI) ishte më i lartë te konsumuesit e lëngjeve dhe ata që hanin pak fruta, krahasuar me ata që konsumonin më shpesh fruta të plota dhe smoothie.
Mënyra e konsumimit të frutave nuk lidhej vetëm me ndryshime në shëndetin fizik. Personat që hanin pak fruta dhe ata që preferonin lëngjet raportuan më shumë probleme të shëndetit mendor gjatë vitit të kaluar krahasuar me grupet që konsumonin fruta të plota dhe smoothie.
Studimi zbuloi se grupi i lëngjeve të frutave kishte nivelin më të ulët të energjisë dhe cilësinë më të dobët të gjumit, gjë që, sipas studiuesve, përputhet me faktin se lëngjet e frutave ofrojnë më pak energji dhe ngopje krahasuar me format e tjera të konsumimit të frutave.
Cili është ndryshimi mes smoothie dhe lëngut?
Frutat janë një burim i pasur i lëndëve ushqyese esenciale, fibrave dhe antioksidantëve, të cilat mund të kontribuojnë në shëndetin dhe mirëqenien e përgjithshme duke mbështetur tretjen, forcuar sistemin imunitar dhe mbrojtur kundër sëmundjeve kronike.
Megjithatë, disa nga përbërësit e dobishëm të frutave të plota humbasin kryesisht kur frutat përpunohen në lëng.
Përzierja e frutave në smoothie ruan fibrat dhe mund të përmirësojë biodisponueshmërinë e lëndëve ushqyese si vitamina C dhe folati, duke ofruar ushqyerje më të mirë të përgjithshme sesa lëngu.
“Duke ditur se një stil jetese i shëndetshëm mund të parandalojë shumë sëmundje jo-ngjitëse, është e rëndësishme të identifikohen qartë modelet dietike më efektive për të minimizuar rrezikun e zhvillimit të këtyre gjendjeve,” shkruajnë autorët.
A ka rëndësi edhe sasia?
Ndërsa disa mënyra të konsumimit të frutave duket se janë më të shëndetshme se të tjerat, ekspertët bien dakord se çelësi është gjithmonë moderimi.
National Health Service (NHS) në Mbretërinë e Bashkuar këshillon kufizimin e konsumit të lëngjeve të frutave dhe perimeve në një total të kombinuar prej 150 ml në ditë.
Por përfitimet që sjellin lëngjet dhe smoothie-t ndryshojnë shumë në varësi të llojit të frutit të përdorur.
Agrumet janë një burim i pasur i vitaminës C, boronicat njihen për vetitë e tyre antioksiduese, vitaminat C dhe K, fibrat dhe manganin, ndërsa boronicat e kuqe (cranberries), falë proantocianidinave (PACs), janë përdorur prej kohësh për të parandaluar infeksionet e përsëritura urinare.
