Nga “Great Resignation” te frika për të lëvizur. Në më pak se katër vite, tregu amerikan i punës ka kaluar nga vala masive e dorëheqjeve në një fenomen të ri: punonjës që qëndrojnë në vendet e tyre të punës jo sepse janë të kënaqur, por sepse kanë frikë të largohen.
Sipas raportit vjetor WorkWatch të platformës Monster, vetëm 43% e punonjësve amerikanë planifikojnë aktualisht të kërkojnë një punë të re. Një vit më parë, kjo shifër ishte 93%. Rënia është e fortë dhe tregon një ndryshim të madh në psikologjinë e punonjësve.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se ata janë më të kënaqur. Përkundrazi, raporti tregon se shqetësimet janë rritur. 58% e punonjësve thonë se frika kryesore për vitin është se paga nuk do të ecë me ritmin e inflacionit, ndërsa 57% deklarojnë se të ardhurat e tyre tashmë kanë mbetur pas kostos së jetesës.
Po ashtu, 52% presin rritje të pushimeve nga puna në nivel kombëtar, ndërsa 40% mendojnë se tregu i punës do të përkeqësohet. Një tjetër 40% nuk pret asnjë përmirësim. Me fjalë të tjera, tetë në dhjetë punonjës amerikanë nuk presin zhvillime pozitive në vitin 2026.
“Vitin e kaluar punonjësit besonin se zgjidhja ishte lëvizja. Këtë vit, zgjidhja për ta është stabiliteti”, thotë Vicky Salemi, konsulente karriere në Monster.
Ky realitet ka sjellë edhe një term të ri në tregun e punës: “job hugging”. Termi përshkruan punonjësit që nuk janë të lumtur në vendin e punës, por “kapen” fort pas tij për arsye sigurie, nga frika se jashtë mund të mos gjejnë një mundësi më të mirë.
Një sondazh i ResumeBuilder.com tregon se 57% e punonjësve në SHBA e përshkruajnë veten si “job huggers”, nga 45% që ishte kjo shifër në gusht 2025. Dy në tre punonjës thonë se planifikojnë të qëndrojnë në vendin aktual të punës të paktën deri në fund të vitit.
Kontrasti me vitet 2021 dhe 2022 është i madh. Ato ishin vitet e të ashtuquajturës Great Resignation, kur miliona amerikanë lanë punët e tyre në kërkim të pagave më të larta, fleksibilitetit, punës nga shtëpia dhe një balancë më të mirë mes jetës personale dhe punës. Në vitin 2021 dhanë dorëheqje rreth 47 milionë amerikanë, ndërsa një vit më pas shifra arriti në 50 milionë.
Sot, situata është krejt tjetër. Norma e dorëheqjeve ka rënë në 1.9%, një nivel që nuk shihej që nga fillimi i vitit 2016. Në të njëjtën kohë, kompanitë kanë nisur valë të reja shkurtimesh. Sipas firmës Challenger, Gray & Christmas, në vitin 2025 u humbën 1.17 milionë vende pune, numri më i lartë që nga periudha e Covid-it.
Në këtë klimë, edhe ekonomistë të njohur kanë nisur të japin këshilla shumë të drejtpërdrejta. Nicholas Bloom, profesor në Stanford dhe një nga studiuesit më të njohur të punës në distancë, e përmblodhi situatën me një fjali: “Nëse ke një punë tani, mos u largo.”
Por kjo qëndrueshmëri e detyruar po krijon një problem të ri psikologjik. Ekspertët e punës e përshkruajnë si “pakënaqësi e bllokuar”: punonjës që duan të largohen, por nuk guxojnë ta bëjnë. Ata qëndrojnë, por pa motivim, pa lidhje emocionale me kompaninë dhe shpesh duke kërkuar rrugë të tjera sigurie.
Sipas Monster, 32% e punonjësve kanë tashmë një punë të dytë të fshehtë, ndërsa 30% të tjerë planifikojnë ta nisin një të tillë gjatë vitit 2026. Kjo do të thotë se një pjesë e madhe e punonjësve janë fizikisht të pranishëm në punë, por mendërisht dhe financiarisht po përgatiten për dalje.
Frikës ekonomike i shtohet edhe inteligjenca artificiale. Gati gjysma e punonjësve, 49%, shqetësohen se AI mund t’u marrë vendin e punës ose të zhdukë të gjithë industrinë ku ata punojnë.
Analistët paralajmërojnë se kjo gjendje mund të jetë një “bombë me sahat” për punëdhënësit. Kur tregu i punës të rimëkëmbet, vala e dorëheqjeve mund të rikthehet, por këtë herë jo me entuziazmin e viteve 2021-2022. Mund të jetë një valë më e hidhur, e ushqyer nga muaj e vite pakënaqësie, frike dhe mungese komunikimi mes punonjësve dhe kompanive.
Fenomeni nuk kufizohet vetëm në SHBA. Ekspertët paralajmërojnë se e njëjta sjellje mund të shfaqet edhe në Europë, ku inflacioni, pasiguria ekonomike dhe frika nga automatizimi po ndryshojnë mënyrën se si punonjësit e shohin të ardhmen e tyre profesionale.
