Vala e të nxehtit që ka përfshirë Evropën, e nxitur nga ndryshimet klimatike, u ka shtuar më shumë se 700 milionë euro faturave të energjisë elektrike vetëm në Francë dhe Gjermani brenda një jave. Kjo është ajo që tregon një analizë e re e organizatës mjedisore 350.org, shkruan Euronews.com.
Temperaturat e larta rrisin kërkesën për ftohje dhe, si pasojë, edhe konsumin e energjisë elektrike, çka sjell rritje të çmimeve. Duke krahasuar periudhën 21–27 qershor 2026, kur një valë rekord të nxehti përfshiu pjesën më të madhe të Evropës Perëndimore, me javën 14–20 qershor, analiza vlerëson se çmimet e energjisë u rritën me rreth 371 milionë euro në Gjermani dhe 360 milionë euro në Francë.
Këto kosto shtesë vijnë në një kohë kur çmimet e naftës dhe gazit mbeten të larta për shkak të krizës së vazhdueshme në ngushticën e Hormuzit, e cila u mbyll nga Irani si përgjigje ndaj ofensivës së SHBA-së dhe Izraelit kundër këtij vendi, e nisur më shumë se 100 ditë më parë.
“Kompanitë e karburanteve fosile vazhdojnë të përfitojnë nga krizat që vetë kanë ndihmuar të krijohen,” deklaroi Andreas Sieber, drejtues i strategjisë politike në 350.org. “Qeveritë duhet të vendosin në mënyrë të përhershme një taksë mbi fitimet e tepërta të kompanive të karburanteve fosile dhe t’i përdorin këto të ardhura për të mbrojtur qytetarët nga valët e të nxehtit, faturat e larta dhe goditjet në sektorin e energjisë.”
Analiza tregon se rritjet më të forta të çmimeve janë regjistruar gjatë orëve të mbrëmjes. Në Gjermani, për shembull, çmimi i energjisë u rrit nga 86 euro për megavat-orë në mesditë në 566 euro për megavat-orë në orën 20:00. Të dhënat bazohen në çmimet e energjisë dhe konsumin e regjistruar në tregun evropian.
Një nga arsyet është se prodhimi i energjisë së lirë nga panelet diellore bie pas perëndimit të diellit, ndërsa temperaturat dhe nevoja për ftohje mbeten të larta, veçanërisht gjatë netëve tropikale.
Sipas të dhënave të veçanta nga agjencia e specializuar e tregut të energjisë Montel News, çmimet e energjisë arritën nivele rekord mbrëmjen e së martës, më 23 qershor. Në Belgjikë, çmimi u rrit në më shumë se dhjetëfishin e mesatares së çmimeve me shumicë në Bashkimin Evropian.
Situata rëndohet edhe nga fakti se temperaturat e larta ulin efikasitetin e paneleve diellore dhe të centraleve me gaz.
Vala e fundit e të nxehtit ka thyer rekorde dhe, sipas të dhënave, ka shkaktuar rreth 1.300 vdekje shtesë në të gjithë Evropën. Mes viktimave janë edhe persona që u mbytën ndërsa kërkonin të freskoheshin në lumenj dhe liqene pa mbikëqyrje.
Përveç ndikimit në shëndetin publik dhe faturat e energjisë, temperaturat ekstreme kanë ushtruar presion edhe mbi bujqësinë, industrinë dhe infrastrukturën.
Një studim i fundit nga World Weather Attribution arriti në përfundimin se kjo valë e të nxehtit do të kishte qenë “praktikisht e pamundur” pa ndryshimet klimatike të shkaktuara nga emetimet e karburanteve fosile.
Sipas 350.org, vendosja e një takse të përhershme mbi fitimet e jashtëzakonshme të kompanive të naftës dhe gazit mund të financojë masat për përshtatjen ndaj ndryshimeve klimatike dhe përshpejtimin e tranzicionit drejt energjisë së pastër, duke u mbështetur në një model që Bashkimi Evropian e ka përdorur edhe më parë.
Pas krizës energjetike të shkaktuar nga pushtimi rus i Ukrainës në vitin 2022, BE-ja vendosi një taksë të përkohshme mbi fitimet e tepërta të kompanive të karburanteve fosile, e njohur si “kontributi i solidaritetit”, e cila mblodhi rreth 28 miliardë euro. Pjesa më e madhe e këtyre fondeve u përdor për të mbështetur familjet më të cenueshme.
Aktivistët argumentojnë se një version i përhershëm i kësaj takse mund të ndihmojë tani në përballimin e kostove të krizës në ngushticën e Hormuzit, si edhe të faturës gjithnjë e më të lartë të shkaktuar nga valët ekstreme të të nxehtit.
“Një taksim më i fortë i kompanive të karburanteve fosile mund të financojë përgatitjen më të mirë të vendeve për përballimin e motit ekstrem, si edhe të përshpejtojë kalimin drejt burimeve të rinovueshme të energjisë,” tha Sieber. “Qeveritë evropiane duhet të veprojnë tani për të shpëtuar jetë dhe për të ulur faturat e energjisë.”
