Aktivitete industriale që nuk raportojnë ndikimin në mjedis, kontrolle të parealizuara dhe inspektorë që nuk disponojnë pajisje për matjen e ndotjes. Kjo është situata që Kontrolli i Lartë i Shtetit ka zbuluar gjatë auditimit të institucioneve përgjegjëse për mbrojtjen e mjedisit në territorin e Krujës.
Në raportin e auditimit përmendet edhe subjekti i identifikuar me inicialet “F.-K. C. F.”, i lidhur me aktivitetet e nxjerrjes së mineraleve dhe shfrytëzimit të guroreve në zonën e Fushë-Krujës.
Sipas KLSH-së, subjekti i pajisur me lejen mjedisore PN-9529-03-2015 nuk ka përmbushur detyrimin për dorëzimin e raporteve të vetëmonitorimit mjedisor, megjithëse ky është një kusht i rëndësishëm për kontrollin e aktiviteteve që mund të shkaktojnë ndotje.
Përmes këtyre raporteve, operatorët duhet të dokumentojnë ndikimin e veprimtarisë së tyre dhe respektimin e standardeve të përcaktuara në lejet mjedisore.
Mosdorëzimi i të dhënave krijon një boshllëk në mbikëqyrjen shtetërore, pasi autoritetet nuk disponojnë informacionin e plotë për të vlerësuar nëse aktiviteti po zhvillohet brenda kufijve të lejuar.
Por ajo që e bën më problematike situatën është fakti se vetë institucionet përgjegjëse për kontrollin mjedisor rezultojnë të kenë dështuar në përmbushjen e detyrave të tyre.
Në raport përmendet një tjetër regjistrim me inicialet “F.-K. C. F.”, me leje mjedisore PN-9474-10-2019, për të cilin audituesit konstatojnë jo vetëm mungesën e raportimit të vetëmonitorimit, por edhe mungesën e inspektimeve dhe masave administrative.
Megjithatë, dokumentacioni i shqyrtuar nuk sqaron nëse dy lejet i përkasin të njëjtit aktivitet, ndaj rastet nuk mund të trajtohen automatikisht si një shkelje e vetme.
Për vitin 2025, në regjistrat e monitorimit shfaqet gjithashtu një subjekt me inicialet “F. K. C.”, që ushtron aktivitet në shfrytëzimin e argjilave, për të cilin është evidentuar mosnjoftim më 26 qershor.
Përtej rasteve individuale, KLSH ka konstatuar mangësi të konsiderueshme në funksionimin e sistemit të inspektimit mjedisor.
Nga 46 kontrolle të planifikuara për lejet mjedisore dhe vlerësimet e ndikimit në mjedis në territorin e Bashkisë Krujë, institucionet realizuan vetëm 31.
Kjo do të thotë se rreth një e treta e inspektimeve të programuara nuk u zhvilluan, duke lënë pa kontrollin e planifikuar një pjesë të aktiviteteve me ndikim të mundshëm në mjedis.
Edhe më shqetësues është konstatimi se inspektorët nuk kanë gjithmonë në dispozicion instrumentet e nevojshme për matjen e ndotjes në terren.
Sipas audituesve, një pjesë e kontrolleve mbështeten te dokumentacioni dhe vlerësimet vizuale, pa matje të drejtpërdrejta që do të përcaktonin nivelin e emetimeve dhe respektimin e kufijve ligjorë.
Kjo krijon një situatë ku kompanitë mund të mos raportojnë të dhënat mjedisore, ndërsa institucionet nuk kanë gjithmonë mundësi të verifikojnë në mënyrë të pavarur ndikimin e tyre.
Problematika është veçanërisht e rëndësishme për zonën Nikel–Tapizë, të cilën KLSH e klasifikon me nivel të lartë risku mjedisor, për shkak të aktivitetit të guroreve, degradimit të tokës dhe ndotjes nga pluhuri.
Ky vlerësim i referohet territorit në tërësi dhe nuk përbën provë se ndotja është shkaktuar nga një operator i caktuar.
Po kështu, raporti nuk konstaton përmes matjeve se subjekti “F.-K. C. F.” ka tejkaluar normat e lejuara të ndotjes. Ai evidenton se mungesa e vetëmonitorimit dhe dobësitë e inspektimit krijojnë rrezikun që tejkalime të mundshme të mbeten të pazbuluara.
Megjithatë, konstatimet ngrenë pikëpyetje mbi përgjegjësinë e Agjencisë Kombëtare të Mjedisit dhe strukturave rajonale, të cilat duhet të garantojnë respektimin e kushteve të lejeve mjedisore.
Problemi nuk kufizohet te mosdorëzimi i dokumenteve, por lidhet me aftësinë reale të shtetit për të kontrolluar subjektet industriale dhe për të parandaluar dëmtimin e mjedisit.
Në një zonë me aktivitet të përqendruar industrial dhe gurore, ku raportimet mjedisore mungojnë dhe inspektimet nuk kryhen plotësisht, pyetja kryesore mbetet se kush po verifikon nëse banorët janë të ekspozuar ndaj ndotjes përtej kufijve të lejuar. /marrë me shkurtime nga Infonews.al
