Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka urdhëruar ndërprerjen e menjëhershme të tregtisë me Spanjën. Por, duke qenë se politika tregtare është një kompetencë ekskluzive e Bashkimit Evropian, a mund të shkojë Uashingtoni përtej tarifave për të goditur këtë vend?
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, bëri thirrje për ndërprerjen e tregtisë me Spanjën gjatë samitit të NATO-s në Ankara të mërkurën. Duke folur për refuzimin e Spanjës për t’u angazhuar ndaj objektivit të ri të NATO-s për shpenzime të mbrojtjes prej 5% të PBB-së, Trump deklaroi se “Spanja është një partnere e tmerrshme në NATO” gjatë një konference të përbashkët për shtyp me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte.
Presidenti shtoi se “Spanja është një rast i humbur dhe ne nuk duam të bëjmë asnjë biznes me ta”, duke i kërkuar në vend Sekretarit të Thesarit, Scott Bessent, të ndalonte tregtinë me Spanjën.
“Nuk dua të bëj asnjë tregti me ta, në rregull?” tha Trump, duke iu drejtuar Bessent-it, i cili u përgjigj: “Po, zoti President.”
“Merru me këtë menjëherë. Mos fol fare me ta. Janë të pashpresë. Janë njerëz të këqij… Ata fitojnë shumë para nga ne dhe ne do të sigurohemi që të fitojnë shumë më pak”, vazhdoi Trump.
Sipas Reuters, zyra e kryeministrit spanjoll Pedro Sánchez i minimizoi komentet duke i cilësuar si “rutinë”, duke theksuar se nuk kishte ndërmend të ndryshonte marrëdhëniet “shkëlqyera” me Uashingtonin.
Ajo gjithashtu vuri në dukje se Spanja ka një deficit tregtar me SHBA-në dhe theksoi se, si pjesë e bashkimit doganor të BE-së, shtetet individuale anëtare nuk mund të trajtohen veçmas në politikën tregtare.
Kjo ishte hera e dytë që Trump i kërkonte Bessent-it të ndalte tregtinë me Spanjën. Megjithatë, pas urdhrit të parë në mars, tregtia mes dy vendeve vazhdoi normalisht.
Komentet e presidentit amerikan bien në kontrast të fortë me mënyrën se si funksionon politika tregtare e Bashkimit Evropian.
Që nga krijimi i tregut të përbashkët në vitin 1993, tarifat, marrëveshjet tregtare dhe masat e tjera të politikës tregtare janë negociuar kolektivisht nga BE-ja përmes Komisionit Evropian.
Çdo veprim që synon një nga 27 shtetet anëtare të bllokut do të kishte pasoja për të gjithë tregun e përbashkët dhe mund të shkaktonte një përgjigje të koordinuar nga Brukseli.
Flukset tregtare mes vendeve anëtare të BE-së nuk konsiderohen eksporte, por “furnizime brenda BE-së”. Gjithashtu, zinxhirët e furnizimit janë thellësisht të integruar. Kjo do të thotë, për shembull, se portokallet e rritura në Valencia mund të përpunohen në një vend tjetër evropian përpara se të eksportohen në SHBA. Për këtë arsye, një masë e njëanshme kundër Spanjës do të krijonte vështirësi të mëdha praktike dhe ligjore.
“Qeveria federale amerikane e di se si menaxhohen marrëdhëniet tregtare të BE-së dhe nuk është e interesuar të ndërpresë lidhjet tregtare,” tha Teresa Ribera, komisionere e BE-së për konkurrencën dhe ish-ministre në qeverinë e Pedro Sánchez, në mars, kur u pyet për kërcënimet e mëparshme të Trump ndaj Spanjës.
Sa mundësi ka Trump ta zbatojë këtë kërcënim?
Shifrat tregojnë një marrëdhënie tregtare asimetrike.
Sipas të dhënave të vitit 2025, vetëm 4.9% e eksporteve të mallrave të Spanjës shkojnë në SHBA, me një vlerë rreth 18 miliardë euro, çka e bën Spanjën më pak të varur nga tregu amerikan sesa vende si Italia (10.7%) apo Gjermania (9.9%).
Nga ana tjetër, eksportet amerikane drejt Spanjës arrijnë rreth 23 miliardë euro, që do të thotë se SHBA-ja ka një suficit tregtar me Spanjën. Megjithatë, eksportet drejt Spanjës përbëjnë vetëm rreth 1.2% të eksporteve totale amerikane.
Disa sektorë janë më të ekspozuar se të tjerët.
Mallrat kapitale dhe produktet gjysmë të përpunuara, si makineritë industriale dhe kimikatet, përbëjnë më shumë se gjysmën e eksporteve spanjolle drejt SHBA-së, ndërsa produktet ushqimore përfaqësojnë rreth 18%.
Brenda këtyre sektorëve, motorët dhe materialet e ndërtimit janë ndër produktet spanjolle më të kërkuara në tregun amerikan. Sa i përket ushqimeve, vajrat dhe yndyrnat, përfshirë vajin e ullirit, përbëjnë rreth 14% të eksporteve spanjolle drejt SHBA-së.
Për sa u përket tarifave doganore, Neni 122 i Ligjit Amerikan për Tregtinë (Trade Act) vendos kufizime mbi kompetencat presidenciale të Trump: tarifat nuk mund të kalojnë 15% dhe mund të qëndrojnë në fuqi për maksimumi 150 ditë, pas së cilës presidenti do të kishte nevojë për miratimin e Kongresit për t’i zgjatur ato.
Ndërkohë, Seksionet 232 dhe 301 të të njëjtit ligj kërkojnë zhvillimin e hetimeve formale paraprake, duke e bërë procesin më të gjatë dhe më të ndërlikuar.
/skyweb.al
