Qeveria po përgatit një reformë të gjerë për profesionet e rregulluara në Shqipëri, me synimin që kriteret për hyrjen dhe ushtrimin e tyre të bëhen më transparente, më të standardizuara dhe në përputhje me rregullat e Bashkimit Evropian.
Projektligji i ri i konsultuar nga skyweb.al, parashikon miratimin e Planit Kombëtar të Veprimit për Transparencën dhe Proporcionalitetin e Kritereve për Ushtrimin e Profesioneve të Rregulluara. Reforma lidhet drejtpërdrejt me përmbushjen e kushteve të Kapitullit 3 të negociatave me BE-në, që mbulon të drejtën e vendosjes dhe lirinë për të ofruar shërbime.
Në qendër të planit është rishikimi i kritereve që kërkohen aktualisht për ushtrimin e profesioneve, si licencat, provimet, eksperienca profesionale, anëtarësimi në urdhra ose dhoma profesionale dhe, në raste të caktuara, kriteri i shtetësisë.
Për çdo profesion do të vlerësohet nëse kufizimet ekzistuese janë të nevojshme dhe proporcionale, si dhe nëse mund të zëvendësohen me masa më pak kufizuese. Kjo do të thotë se disa licenca ose kërkesa mund të lehtësohen, ndryshohen ose hiqen pas analizës së autoriteteve.
Dokumenti parashikon identifikimin dhe konsolidimin e një liste kombëtare me 323 profesione të rregulluara, të shpërndara në 11 autoritete rregullatore qendrore. Për secilin profesion do të përcaktohen aktivitetet e rezervuara, titujt e mbrojtur dhe baza ligjore që justifikon rregullimin.
Lista do t’i dërgohet Komisionit Evropian dhe do të bëhet publikisht e aksesueshme. Qeveria synon gjithashtu krijimin e një baze elektronike kombëtare, ku qytetarët dhe profesionistët do të mund të informohen për kushtet, dokumentet dhe institucionet përgjegjëse për secilin profesion.
Një tjetër ndryshim i rëndësishëm lidhet me njohjen e kualifikimeve profesionale të fituara në vendet e Bashkimit Evropian, Zonës Ekonomike Evropiane dhe Zvicrës. Procedurat pritet të standardizohen, ndërsa do të përcaktohen rregulla të qarta edhe për ofrimin e përkohshëm të shërbimeve nga profesionistë të huaj.
Plani përmban edhe një listë të profesioneve ku kriteri i shtetësisë do të rishikohet. Ky proces mund të hapë disa profesione për shtetas të vendeve të BE-së, në rastet kur kufizimi nuk lidhet drejtpërdrejt me ushtrimin e autoritetit publik.
Ministria e Arsimit do të marrë rolin e Koordinatorit Kombëtar për zbatimin, monitorimin dhe raportimin e reformës, ndërsa plani do të rishikohet të paktën një herë në dy vjet.
Sipas relacionit, kuadri aktual është i fragmentuar, procedurat ndryshojnë nga një institucion te tjetri dhe mungon një bazë e unifikuar kombëtare. Reforma synon të ulë barrën administrative, të digjitalizojë procedurat dhe të rrisë sigurinë juridike për profesionistët vendas dhe të huaj.
Përafrimi me legjislacionin e BE-së vlerësohet aktualisht si i pjesshëm. Qeveria synon përfundimin e ndryshimeve kryesore ligjore deri në fund të vitit 2027 dhe konsolidimin e mekanizmave administrativë deri në vitin 2030.
Dokumenti nuk përcakton ende konkretisht se cilat licenca do të hiqen ose ndryshohen. Ai hap procesin e analizës dhe rishikimit, ndërsa vendimet për secilin profesion do të merren në fazat pasuese. /skyweb.al
