Kam një rrëfim për të bërë: Pavarësisht nevojës time thuajse kompulsive për të përdorur dezinfektues duarsh pasi furnizoj makinën me karburant, shpesh vesh rroba të reja pa i larë më pare, veçanërisht nëse kam planifikuar një dalje të këndshme pikërisht ditën kur rrobat e reja mbërrijnë në derën time. Sigurisht, kam edhe kufijtë e mi (çarçafët, veshjet sportive dhe të ngjashme i fus gjithmonë në lavatriçe para përdorimit), por në përgjithësi nuk e konsideroj larjen paraprake si diçka të domosdoshme.
Nëse edhe ju jeni në të njëjtën situatë me mua dhe dëshironi të vazhdoni kështu, ndoshta duhet të ndaloni së lexuari këtu. Ne u kërkuam ekspertëve të jepnin mendimin e tyre dhe të gjithë ranë dakord: Larja e rrobave të reja para se t’i vishni është zgjedhja e duhur. Ja arsyet e mira, të këqija dhe aspak të këndshme pse duhet t’i lani rrobat e reja përpara se t’i vishni.
Le të fillojmë me lajmin e mirë. “Është jashtëzakonisht e rrallë që dikush të sëmuret nga rrobat ose çarçafët e rinj”, thotë Dr. Jami L. Miller, drejtoreshë mjekësore e Klinikës së Dermatologjisë në Vanderbilt Health One Hundred Oaks.
Mikrobiologu Dr. David C. Gaston, profesor asistent i patologjisë, mikrobiologjisë dhe imunologjisë në Vanderbilt Health, është dakord. “Rreziku për t’u prekur nga një sëmundje ngjitëse përmes rrobave në një dyqan, pasi ato janë provuar nga një person tjetër, është jashtëzakonisht i vogël dhe praktikisht nuk ekziston kur bëhet fjalë për rroba të reja.” Pra, mund të marrim frymë të lehtësuar.
Megjithatë, ekspertët thonë se ka një sërë arsyesh pse duhet t’i hidhni blerjet tuaja të reja në lavatriçe.
Pse duhet t’i lani rrobat para se t’i vishni
Për të filluar, bojërat e lira mund të dëmtojnë pjesën tjetër të veshjes suaj. Gjatë prodhimit të veshjeve, bojërat nuk fiksohen gjithmonë menjëherë në pëlhurë, thotë Dr. Karen K. Leonas, profesoreshë e shkencave të tekstileve në NC State University.
“Nëse në sipërfaqen e pëlhurës mbetet bojë e lirë dhe veshja vishet sipër ose poshtë një veshjeje tjetër (si një kanotiere, një bluzë mëndafshi e veshur poshtë një xhakete apo diçka e ngjashme), ajo mund të transferohet te rrobat e tjera dhe t’i çngjyrosë ose njollosë përgjithmonë”, shpjegon ajo.
Prandaj duhet të tregoheni të kujdesshëm edhe gjatë larjes: të njëjtat bojëra të pafiksuara në një këmishë të re të kuqe, për shembull, mund ta kthejnë bluzën tuaj të bardhë të preferuar në rozë.
Ekziston gjithashtu çështja e kimikateve të përdorura gjatë procesit të prodhimit të veshjeve. “Kjo është më e zakonshme te fibrat sintetike, si poliesteri dhe najloni, por edhe fibrat natyrale mund të kenë veshje ose shtresa kimike mbi to”, vëren Miller.
Si Leonas, ashtu edhe Miller sugjerojnë se njerëzit me lëkurë të ndjeshme ose ata që kanë alergji të caktuara mund të jenë më të prekur nga bojërat e lira dhe kimikatet në rrobat e reja. Kontakti i këtyre materialeve me lëkurën mund të shkaktojë skuqje, zona të thata dhe që kruhen, si edhe lloje të tjera reaksionesh të pakëndshme.
Nëse as rreziku i njollosjes së rrobave dhe as ai i një reaksioni alergjik nuk ju bind të lani rrobat e reja, arsyeja kryesore e ekspertëve për larjen para përdorimit është ndoshta më bindëse nga të gjitha: mikrobet dhe shumë prej tyre.
“Veshjet kalojnë nëpër një zinxhir të gjatë dhe kompleks furnizimi, ku pjesët e tyre vijnë nga shumë burime dhe produkti përfundimtar kalon nëpër shumë duar — duke u ekspozuar potencialisht ndaj baktereve, kërpudhave, papastërtive dhe insekteve të ndryshme”, thotë Leonas. “Larja e tyre ndihmon në largimin dhe shkatërrimin e këtyre ndotësve.”
Ekziston gjithashtu rruga që përshkojnë rrobat nga fabrika e prodhimit deri te dera e shtëpisë suaj.
“Shumica e veshjeve të shitura në SHBA importohen dhe disa prej tyre mund të qëndrojnë për javë ose muaj në kontejnerë transporti”, thotë Leonas.
Kjo periudhë mund të sjellë edhe zhvillime aspak të këndshme: “Myku mund të rritet në rroba gjatë transportit, veçanërisht në mot të nxehtë dhe me lagështirë”, shton Miller.
Por ndoshta më e pakëndshmja nga të gjitha janë bakteret njerëzore që mund të jenë ngjitur në rrobat që duken krejt të reja. Nëse keni stomak të ndjeshëm, ky mund të jetë një moment i mirë për të ndaluar së lexuari ose të paktën të lini mënjanë sanduiçin me djathë pimiento.
“Ju nuk e dini kurrë se kush e ka provuar veshjen para se ta blinit, ndaj nuk mund ta dini se çfarë mikrobesh mund të ketë pasur në lëkurën, hundën apo gojën e atij personi”, paralajmëron Miller.
“Në fakt, janë kryer disa studime që kanë analizuar bakteret dhe viruset që mbeten në rroba pasi ato janë provuar nga njerëzit dhe shpesh janë gjetur baktere fekale dhe viruse të hundës. Edhe morrat, zgjebja dhe madje insektet e shtratit mund të jetojnë në rroba për disa ditë.”
