Anashkalimi i vakteve ose ngrënia në orare të çrregullta gjatë ditës mund të përkeqësojë shëndetin mendor, sipas një studimi të ri, shkruan Euronews.com
Orari i vakteve dhe rutina ushqimore mund të luajnë një rol surprizues në shëndetin mendor. Një studim i publikuar në Journal of Affective Disorders zbuloi se oraret e parregullta të ngrënies lidhen me një rrezik më të lartë për depresion.
Duke analizuar të dhënat e 21,568 të rriturve nga Anketa Kombëtare Koreane e Shëndetit dhe Ushqyerjes për periudhën 2014-2022, të mbledhura nga Qendrat Koreane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve, studiuesit koreanë zbuluan një lidhje të fortë mes frekuencës së vakteve dhe mirëqenies psikologjike.
Studime të mëparshme kanë treguar se modelet e parregullta të ushqyerjes rrisin rrezikun për probleme metabolike si obeziteti, rezistenca ndaj insulinës dhe sëmundjet kardiovaskulare.
Studimi i ri zbuloi se personat me më pak rregullsi në konsumimin e vakteve kryesore kishin 55% më shumë gjasa të shfaqnin simptoma depresioni krahasuar me ata që ndiqnin orare më të qëndrueshme.
Në të njëjtën kohë, studiuesit vunë re se një dietë më e larmishme ushqimore zvogëlonte efektet negative të ngrënies së çrregullt, ndërsa anashkalimi i mëngjesit i përkeqësonte ato.
Lidhjet më të forta u gjetën te burrat, duhanpirësit dhe personat që hanin vonë gjatë natës.
“Këto rezultate tregojnë se mungesa e rregullsisë në konsumimin e vakteve kryesore mund të përbëjë një faktor të pavarur rreziku për simptomat depresive, pavarësisht faktorëve të tjerë dietikë ose të stilit të jetesës”, shkruajnë autorët.
Sipas studiuesve, oraret e paqëndrueshme të vakteve mund të prishin ritmet metabolike dhe të sjelljes së organizmit, të lidhura me ritmet cirkadiane – ora e brendshme biologjike që kontrollon proceset e trupit gjatë ditës.
Kjo ndërprerje mund të shkaktojë ndryshime në gjenet që rregullojnë humorin, duke çuar në çekuilibra hormonalë si çrregullimi i sekretimit të melatoninës dhe kortizolit.
“Një çrregullim i tillë i ritmeve mund të komprometojë rregullimin emocional duke destabilizuar luhatjet e përditshme të humorit dhe duke ulur qëndrueshmërinë emocionale”, shkruajnë autorët.
Ushqyerja e parregullt lidhet gjithashtu shpesh me mungesën e marrjes së lëndëve ushqyese të rëndësishme për rregullimin e humorit, si vitaminat B, fibrat dhe antioksidantët.
Nga pikëpamja psikologjike, autorët theksojnë se modelet e çrregullta të konsumimit të vakteve mund të jenë edhe shenjë e rutinave të çorganizuara të përditshme ose të tërheqjes sociale, të gjitha të lidhura me përkeqësimin e shëndetit mendor.
“Në tërësi, këto mekanizma tregojnë se mungesa e rregullsisë në konsumimin e vakteve mund të shërbejë si tregues sjellor dhe si kontribuues biologjik i depresionit”, thanë autorët.
Më shumë se një miliard njerëz në mbarë botën jetojnë aktualisht me një problem të shëndetit mendor, dhe ky numër pritet të rritet në vitet e ardhshme.
Depresioni është identifikuar si një nga faktorët kryesorë të kësaj barre globale, dhe së bashku me ankthin mbetet gjendja më e zakonshme e shëndetit mendor që prek si burrat ashtu edhe gratë.
Në këtë kontekst, studiuesit dhe mjekët po i kushtojnë gjithnjë e më shumë vëmendje faktorëve të modifikueshëm të stilit të jetesës dhe strategjive parandaluese.
Studimi thekson se, megjithëse depresioni shkaktohet nga shumë faktorë, po shtohen provat që nxjerrin në pah rolin e zakoneve ushqimore në shfaqjen dhe ecurinë e simptomave depresive.
Megjithatë, kërkimi ka disa kufizime, veçanërisht për shkak të natyrës së tij vëzhguese, e cila nuk lejon përcaktimin e një lidhjeje të drejtpërdrejtë shkak-pasojë.
Nevojiten më shumë studime për të përcaktuar nëse ngrënia e parregullt rrit rrezikun për depresion, apo nëse vetë depresioni çon në zakone të çrregullta ushqimore – ose të dyja bashkë.
Megjithatë, autorët theksojnë se këto gjetje sugjerojnë se inkurajimi i modeleve të rregullta të të ushqyerit veçanërisht me një dietë të larmishme dhe konsum të rregullt të mëngjesit – mund të ofrojë një qasje praktike dhe jo-farmaceutike për uljen e rrezikut të depresionit. /skyweb.al
