Në vitin 1971, presidenti amerikan Richard Nixon shpalli “luftën kundër kancerit”, me shpresën se, ashtu si programi Apollo që kishte çuar astronautët në Hënë dy vite më parë, edhe shkenca dhe shteti mund të bashkoheshin për të gjetur një kurë.
Mjekët optimistë parashikonin zgjidhje brenda pak vitesh.
Por ata gabuan. Sot, çdo i rritur ose është përballur vetë me kancerin, ose njeh dikë që e ka kaluar.
Në vendet e pasura, gjysma e burrave dhe një e treta e grave do të përjetojnë këtë sëmundje në një moment të jetës së tyre.
Në SHBA, kanceri është shkaku i dytë më i zakonshëm i vdekjeve pas sëmundjeve të zemrës dhe vret rreth 600 mijë njerëz çdo vit.
Në rang global, ai është përgjegjës për një në gjashtë vdekje.
Megjithatë, të dhënat tregojnë një histori ndryshe.
Që nga fillimi i viteve ’90, shkalla e vdekjeve nga kanceri, e rregulluar sipas moshës, ka rënë në mënyrë të qëndrueshme.
Në SHBA, kjo normë është tashmë një të tretën më e ulët se dikur.
Ky trend vërehet edhe në vendet e tjera të zhvilluara. Lufta që shumë shkencëtarë e mendonin si një ofensivë të shpejtë, është kthyer në një betejë të gjatë, por me suksese të qëndrueshme.
Një ndër sukseset më të mëdha është shënuar në trajtimin e leukemisë tek fëmijët, me normë mbijetese mbi 90% pas pesë vitesh.
Përparimi ka ardhur jo nga një shpikje e vetme, por nga mijëra zbulime të vogla në diagnostikim, kirurgji dhe terapi.
Ekspertët shpresojnë që përfitimet në të ardhmen të vijnë nga tre drejtime kryesore:
E para, përhapja e përvojave të vendeve të pasura në gjithë botën. Parandalimi ka dhënë rezultate të jashtëzakonshme. Vetëm rënia e duhanpirjes ka shmangur mbi 3 milionë vdekje në SHBA që nga viti 1975.
E dyta, zhvillimi i vaksinave dhe ilaçeve më të lira. Vaksina HPV, e përdorur për të parandaluar kancerin e qafës së mitrës, ka ulur ndjeshëm rastet në Britani. Tashmë, një version më i lirë i prodhuar në Indi po përdoret në fushata masive vaksinimi.
E treta, përdorimi klinik i zbulimeve të reja gjenetike dhe biomjekësore. Identifikimi i individëve në rrezik të lartë dhe ndalimi i kancerit në faza të hershme po bëhet realitet përmes analizave të avancuara të gjakut, frymëmarrjes dhe gjenetikës.
Trajtimet po bëhen gjithashtu më të targetuara dhe efektive.
Aspirina dhe metformina, dy barna të lira, po tregojnë efekt në parandalimin e disa llojeve të kancerit.
Në të njëjtën kohë, imunoterapia, një metodë e re që forcon sistemin imunitar për të luftuar qelizat kancerogjene, po jep shpresë të re.
Vaksinat kundër kancerit të gjirit dhe zorrës së trashë janë në fazë provash klinike.
Pavarësisht kostove të larta dhe sfidave ligjore që hasin kompanitë farmaceutike, shkenca nuk ndalet.
Edhe pse administrata Trump ka parashikuar shkurtim të fondeve për Institutin Kombëtar të Kancerit, kërkimi vazhdon me ritme të larta në Europë dhe Kinë, kjo e fundit ka kaluar SHBA-në si burimi kryesor i kërkimeve në këtë fushë.
Të dhënat janë të qarta: shkalla e vdekjeve nga kanceri po bie dhe do të vazhdojë të bjerë.
Lufta nuk është fituar ende, por ajo po ecën përpara me hapa të qetë dhe të qëndrueshëm. /Marrë me shkurtime nga The Economist
