Një raport i ri i Programit të Zhvillimit të Kombeve të Bashkuara (UNDP) paralajmëron se inteligjenca artificiale mund të thellojë pabarazitë globale nëse vendet nuk përmirësojnë gatishmërinë digjitale dhe mekanizmat e qeverisjes për të menaxhuar tranzicionin teknologjik.
Raporti, i titulluar “Divergjenca e Madhe e Ardhshme: Pse IA mund të zgjerojë pabarazinë midis vendeve”, thekson se, megjithëse IA ofron mundësi të mëdha për zhvillim ekonomik, vendet hyjnë në këtë fazë nga pozicione të ndryshme dhe shpesh të pabarabarta. Kjo rrit rrezikun që hendekët ekzistues në ekonomi, aftësi dhe qeverisje të thellohen më tej.
Sipas raportit, rajoni i Azisë dhe Paqësorit – ku jeton mbi 55 për qind e popullsisë globale është në epiqendër të këtij transformimi. Ai përfaqëson tashmë më shumë se gjysmën e përdoruesve botërorë të IA-së dhe po zgjeron me shpejtësi kapacitetet e inovacionit, nga dominimi i Kinës me afro 70 për qind të patentave globale të IA-së, te mbi 3.100 kompanitë e reja të financuara në gjashtë ekonomi kryesore.
Raporti vlerëson se IA mund të rrisë rritjen vjetore të PBB-së me rreth 2 pikë përqindjeje në rajon, ndërsa vendet e ASEAN-it mund të përfitojnë deri në 1 trilion dollarë shtesë në dekadën e ardhshme.
Megjithatë, këto përfitime shoqërohen edhe me rreziqe. Miliona vende pune, sidomos ato të mbajtura nga gratë dhe të rinjtë, mund të përballen me rrezik të lartë nga automatizimi nëse nuk sigurohet një qasje e drejtë dhe gjithëpërfshirëse në qeverisjen e IA-së. Në Azinë Jugore, pabarazitë në aksesin digjital mbeten të dukshme, me gratë që kanë deri në 40 për qind më pak gjasa të zotërojnë një smartphone krahasuar me burrat.
Kanni Wignaraja, ndihmëssekretare e përgjithshme e OKB-së dhe drejtoreshë rajonale e UNDP-së, theksoi se shumë vende ende ndodhen në fazat fillestare të adoptimit të IA-së, ndërsa teknologjia po përparon me shpejtësi. Ajo paralajmëroi se boshllëqet mes vendeve që udhëheqin zhvillimin e IA-së dhe atyre që ndikohen prej saj po zgjerohen me ritme të shpejta.
Raporti nënvizon gjithashtu rritjen e përdorimit të IA-së në administratën publike, me platforma të reja në qytete si Bangkok, Singapori dhe Pekini, të cilat po ndryshojnë mënyrën e ofrimit të shërbimeve dhe planifikimit urban. Sidoqoftë, rregulloret e plota dhe gjithëpërfshirëse për IA-në mbeten të kufizuara, dhe deri në vitin 2027 pritet që mbi 40 për qind e shkeljeve globale të të dhënave të lidhen me keqpërdorimin e IA-së gjeneruese.
Philip Schellekens, kryeekonomist i UNDP-së për Azinë dhe Paqësorin, theksoi se suksesi në epokën e IA-së do të varet nga investimet në aftësi njerëzore, kapacitete kompjuterike dhe sisteme të forta qeverisjeje, duke paralajmëruar se vendet që nuk ecin me këtë ritëm rrezikojnë të mbeten pas. /Skyweb.al
