Shqipëria po përballet me një krizë të thellë demografike, që nëse nuk frenohet me politika të guximshme dhe të menjëhershme, mund të çojë në kolaps jo vetëm tregun e punës dhe ekonominë, por edhe vetë ekzistencën e një shteti funksional. E thënë thjesht: vendi e ka punën pisk nëse rënia e numrit të popullsisë vijon me këto ritme.
Të dhënat më të fundit nga INSTAT dhe Eurostat janë alarmante. Popullsia në grupmoshën 0–29 vjeç është tkurrur me 44% në vetëm një dekadë, ndërsa ritmi i emigracionit të të rinjve është përshpejtuar në nivelet më të larta që nga vitet ’90.
Të rinjtë lënë Shqipërinë në kërkim të një të ardhmeje më të qëndrueshme
Nëse ky trend vazhdon, Shqipëria do të ketë më pak se 1 milion banorë deri në vitin 2100, një shifër që e zhvesh vendin nga kapaciteti për zhvillim ekonomik, mbrojtje sociale dhe qëndrueshmëri kombëtare.
Monitor raportonte sote se Në harkun kohor 2011–2024, numri i të rinjve shqiptarë ka rënë nga 1.36 milionë në vetëm 764 mijë. Njëkohësisht, emigracioni neto është dyfishuar pas pandemisë, me mbi 43 mijë të larguar në 2023. Rreth 80% e tyre janë të rinj në moshë pune. Studentë ekselentë, mjekë, inxhinierë dhe zejtarë po lënë vendin për shanse më të mira në Perëndim.
Kjo po krijon një vakum të madh në tregun e punës. Bizneset raportojnë mungesë kandidatësh të kualifikuar dhe të pakualifikuar. Në bujqësi, mbi gjysma e të punësuarve janë mbi 50 vjeç. Në ndërtim, turizëm, tregti dhe shërbime, mungesa e fuqisë punëtore është kthyer në problem struktural.
Kriza demografike nuk është vetëm çështje popullsie, por një bombë sociale me sahat. Nëse nuk merren masa konkrete për të nxitur lindshmërinë dhe për të kthyer emigrantët, skema e pensioneve është e destinuar të falimentojë. Sot ka gjithnjë e më pak kontribues për çdo pensionist, ndërsa barra financiare për buxhetin shtetëror po rritet.
Mungesa e punonjësve po dëmton rëndë bujqësinë. Fermat familjare janë në rënie, sipërfaqet e mbjella janë zvogëluar dhe prodhimi bujqësor ka rënë. Rrjedhimisht, Shqipëria është bërë gjithnjë e më e varur nga importet e shtrenjta, duke çuar çmimet e ushqimeve mbi mesataren e BE-së për herë të parë në histori.
Në 2024, Shqipëria arriti 102.4% të çmimeve të BE-së për ushqime, ndërkohë që PBB për frymë është vetëm 35% e mesatares europiane. /skyweb.al
