Vilant Xhori
Ekziston një moment në jetën e një partie kur problemi pushon së qeni “kush e drejton” dhe bëhet diçka më bazike: a lejohet ende energjia politike të ekzistojë brenda saj. Kur kjo energji fillon të trajtohet si rrezik, jo si aset, kriza nuk është më personale. Është strukturore.
Kjo është pikërisht faza ku ndodhet sot Partia Demokratike.
Në sipërfaqe, debati duket i zakonshëm: emra, përplasje, beteja ligjore, vula, logo. Por nën këtë zhurmë fshihet një realitet shumë më i thjeshtë dhe shumë më problematik: PD-ja po sillet si një organizatë që e ka frikë çdo impuls politik që nuk e kontrollon drejtpërdrejt.
Dhe partitë që e shohin energjinë e re si kërcënim, zakonisht nuk humbin sepse kanë kundërshtarë të fortë. Humbin sepse paralizohen nga brenda.
Në teorinë dhe praktikën politike ka një rregull të pashkruar: institucionet që mbijetojnë janë ato që arrijnë të thithin tensionin e brendshëm dhe ta kthejnë në drejtim politik.
Institucionet që dështojnë janë ato që përpiqen ta mbytin këtë tension në emër të “unitetit” dhe “disiplinës”. Koha nuk i shpëton kurrë këto institucione. I konsumon.
Në këtë kontekst, rasti i Ervin Salianjit ka rëndësi jo sepse ai përfaqëson një zgjidhje të gatshme, por sepse reagimi ndaj tij ekspozon refleksin real të sistemit.
Nuk pati debat. Nuk pati përpjekje për integrim. Nuk pati as sfidim politik të hapur. Pati heshtje, distancim dhe më pas gjuhë përjashtimi. Kjo nuk është rastësi.
Në një parti të sigurt në vetvete, një figurë që krijon impakt shihet si input politik: diçka për t’u testuar, për t’u matur, për t’u strukturuar ose për t’u rrëzuar me argumente. Në një parti të pasigurt, e njëjta figurë shihet si variabël e pakontrollueshme.
Dhe variablat e pakontrollueshme, në organizata të mbyllura, zakonisht nuk debatohen, “vetëpërjashtohen”.
Dhe këtu qëndron keqkuptimi thelbësor: kjo nuk prodhon më shumë energji politike, por e konsumon atë. Kur një parti kanalizon gjithë intensitetin e saj për të goditur energjinë e brendshme, ajo mbetet pa energji për betejën e jashtme.
Zhurma e përjashtimit brenda prodhon boshllëk përballë pushtetit. Agresiviteti që po tregohet nuk është shenjë force; është shenjë e një sistemi që po mbron ekuilibrin e vet, jo që po ndërton alternativë.
Kjo shpjegon pse PD-ja sot nuk arrin të ushtrojë as presionin minimal politik ndaj qeverisë, edhe në momentin kur kryeministri është objektivisht në pozitën e tij më të dobët.
Edi Rama drejton vendin me një rreth të ngushtë bashkëpunëtorësh që janë tashmë në burg, nën hetim, ose qartësisht në pritje të përballjes me drejtësinë.
Në çdo demokraci funksionale, ky do të ishte momenti i një opozite që shtyn përpara, që strukturon pakënaqësinë, që i jep formë zemërimit publik. Në Shqipëri, është momenti kur opozita harxhon energji duke kontrolluar veten, jo duke sfiduar pushtetin.
Këtu qëndron keqkuptimi themelor i lidershipit aktual të PD-së: bindja se kontrolli prodhon stabilitet. Në praktikë, kontrolli i tepruar prodhon uniformitet. Uniformiteti prodhon pasivitet.
Dhe pasiviteti prodhon zbrazëti politike. Një zbrazëti që nuk mobilizon askënd, nuk bind askënd dhe nuk kërcënon askënd në pushtet.
Një parti që mbrohet nga e ardhmja nuk e bën këtë sepse e ardhmja është e rrezikshme. E bën sepse e ardhmja kërkon të pranosh se versioni aktual i partisë nuk është përfundimtar.
Dhe për struktura të ndërtuara mbi kontroll të centralizuar, kjo është një kërkesë e papranueshme.
Politika nuk është muze. Nuk fiton duke ruajtur forma të vjetra. Fiton duke prodhuar kuptim të ri.
Historia politike është e qartë: nuk ka fitore për parti që nuk duan të fitojnë të ardhmen por të menaxhojnë të tashmen.
Dhe kjo është forma më e rrezikshme e stagnimit politik: jo kur ndryshimi është i pamundur, por kur ai është i mundur dhe megjithatë refuzohet, sepse do të prishte një rend që funksionon për lidershipin, edhe nëse nuk funksionon më për shumicën e demokratëve.
Dhe ky është sot problemi real i Partisë Demokratike: jo mungesa e figurave, jo mungesa e kauzave, por mungesa e hapësirës ku energjia politike mund të marrë formë dhe drejtim.
Sepse sic po shikohet, një parti që ka frikë nga e ardhmja, e ka të humbur edhe të tashmen. /skyweb.al
